100.000.000 kippen op dat hele kleine stukje aarde

Nederland is de grootste eierexporteur ter wereld. Per jaar worden er hier bijna 552 miljoen kippen geslacht. Onze pluimveehouderij is, op zijn zachtst gezegd, intensief. Hoe zit dat nou precies?

Meer kippen dan mensen

In Nederland wonen op dit moment ruim honderd miljoen kippen, alles bij elkaar. Preciezer: dit jaar telde het CBS er 103 miljoen. In Nederland wonen nu 16,9 miljoen mensen. Er zijn dus zes keer zoveel kippen als mensen in Nederland. In Venray, de gemeente met de meeste kippen, zijn er bijna 86 kippen per persoon.

Top-3 : Venray, Ede, Barneveld

De meeste kippen worden gehouden in Gelderland, Overijssel en Limburg. Het Noord-Limburgse Venray is landelijk het epicentrum voor de pluimveeteelt, gevolgd door Ede en Barneveld op de Veluwe. In Venray zijn ruim 3,7 miljoen kippen. In Ede 3,6 miljoen en in Barneveld 3,2 miljoen. Samen zijn die drie gemeenten goed voor tien procent van het totaal.

Meeste eieren van de wereld

Van alle kippen is ongeveer de helft enkel in dienst om eieren te leggen: de leghennen. Dat zijn er dit jaar ruim 46 miljoen in Nederland. Nederland is de grootste eierexporteur ter wereld. Kippen die voor het vlees worden gefokt, de vleeskuikens, zijn ongeveer met z’n 47 miljoenen. De overige kippen zijn voornamelijk de ‘ouderdieren’, de hennen die leghennen en vleeskuikens maken.

47 miljoen vleeskuikens

Die 47 miljoen vleeskuikens zijn wel telkens andere, want ze worden geslacht zodra ze zes weken oud zijn. Per jaar worden er ongeveer 552 miljoen kippen geslacht. Oftewel zo’n anderhalf miljoen per dag. Niet alleen uit Nederland: er zitten ook kippen uit het buitenland bij. Het gaat vooral vleeskuikens – de rest zijn leghennen die zijn uitgelegd (lees: soepkippen). Het grootste deel daarvan wordt geëxporteerd. Zo worden onze soepkippen bijvoorbeeld veel in Afrika verkocht.

2,2 kilo in zes weken

Veruit de meeste slachtkuikens in Nederland worden opgekweekt tot plofkip. Dat wil zeggen: een kuiken van 50 gram wordt in 6 weken een slachtkip van 2,2 kilo.

Arme hanen

Aan hanen heeft de industrie maar weinig. Hun vlees levert minder op dan dat van hennen, en ze leggen uiteraard geen eieren. De hanen worden bijna allemaal vergast met kooldioxide. Een deel eindigt als diervoeder.

Het liefste kipfilet

Een Nederlander eet gemiddeld 22,3 kilo aan pluimvee (in 2012; er zijn indicaties dat het sindsdien iets is gestegen). Dat is vooral kip: 18,4 kilo per jaar – iets meer dan 350 gram per week, gemiddeld. En dan het liefst kipfilet, maar we eten ook wel hele kippen, kippenbouten en kippenvleugels. En een beetje aan kippenlevertjes.

Steeds minder kippenbedrijven

In Nederland waren vorig jaar 2.090 kippenbedrijven operationeel. In de voorlopige cijfers van dit jaar zijn dat er twintig minder, 2.070. Het aantal bedrijven daalt sowieso gestaag. In 2000 waren er nog 3860 kippenbedrijven, in 2006 waren het er 2.660 en in 2010 nog maar 2.430. Dat komt door de schaalvergroting van veel bedrijven: steeds minder bedrijven met steeds meer kippen. Leghennenbedrijven hadden vorig jaar gemiddeld 58.000 kippen; dat is bijna de helft meer dan het gemiddelde bedrijf in 2000. De gemiddelde arbeidsinzet is met slechts 11 procent gestegen.

6 eieren per week

De eierproductie per kip is in de afgelopen jaren snel gestegen: aan het eind van de negentiende eeuw legde een leghen zo’n 80 eieren per jaar, maar inmiddels zijn dat er meer dan 300 (zo’n 6 per week). In 2012 werden er zo in Nederland ruim 10 miljard eieren gelegd, goed voor 672 miljoen kilo. De stijging in het aantal eieren ligt vooral aan betere voeding, efficiëntere huisvesting en doelbewuste selectie van legkippen die lekker veel eieren produceren.

Legbatterijen zijn verboden

Vorig jaar werden meer dan 7 miljard scharreleieren geproduceerd. In de EU zijn legbatterijen sinds 2012 verboden, maar er zijn nog wel kippenstallen die op een legbatterij lijken, maar dan met extra’s: verrijkte kooien. Daar kwamen vorig jaar 1 miljard eieren vandaan. Deze worden niet meer in doosjes in de supermarkt verkocht, maar ze worden wel verwerkt in bijvoorbeeld pasta en sauzen. Er werden 1,5 miljard vrije uitloopeieren geproduceerd, en 500 miljoen biologische eieren. Ongeveer 70 procent van de Nederlandse eieren wordt geëxporteerd.

Ooit van eiworst gehoord?

Het vreemdste product uit de pluimveesector is misschien de eiworst. Ook wel bekend als het limo-ei. Dat is een staaf die eruit ziet als een worst, maar waar je plakjes ei van snijdt. Ze maken het gewoon van ei, door het wit en het geel te scheiden. Het wordt gebruikt in de voedingsindustrie (plakjes ei op salades bijvoorbeeld) en in de horeca.

De kip of het ei? Het ei.

Wat er als eerste was? Volgens de biologische benadering: het ei. Die worden immers al 310 miljoen gelegd op het land. Dit in tegenstelling tot de gedomesticeerde kip, die hier nog maar een jaar of 5000 rondloopt. Eieren waren er dus ruimschoots eerder, en uiteindelijk kwamen er ook kippen uit. Uit kippeneieren, dan.

Bronnen: CBS, Productschap Pluimvee & Eieren, Rijksoverheid, Voedingscentrum, Landbouw Economisch Instituut van de Wageningen Universiteit.