Column

Uitgestoken middelvinger tegen de professionele politiek

Alle politieke partijen delen de winst van de lokale verkiezingen op Twitter. Er is echter maar één winnaar en die zit niet in Den Haag, meent Ilja Leonard Pfeijffer.

Eergisteren waren er lokale verkiezingen in zes gemeenten die uit fusies zijn ontstaan en daarom een nieuwe gemeenteraad nodig hadden. Het ging om lokale belangen, zoals de nieuwe naam van de gemeente. Lokale partijen speelden een sleutelrol. Bijna overal wonnen ze. De opkomst was laag. En hoewel iedereen in Den Haag om al deze redenen de eerste wil zijn om te benadrukken dat er uiteraard geen enkele conclusies kunnen worden getrokken met betrekking tot de landelijke politiek, is het leuke dat iedereen in Den Haag dat onmiddellijk wel gaat doen.

En iedereen op het Binnenhof is blij. Het lijkt wel een mirakel. Hoewel je in theorie zou denken dat er ook verliezers moeten zijn als er winnaars zijn en hoewel alle landelijke partijen in feite verliezers zijn omdat de lokalen hebben gewonnen, wordt de uitslag door elke partij gevierd als een overwinning. CDA-lijsttrekker Sybrand Buma twitterde triomfantelijk over ‘een geweldige verkiezingsavond voor het CDA.’ Volgens de VVD is ‘hard werken beloond.’ Zelfs de PvdA, die fors verloor, heeft gewonnen volgens haar partijvoorzitter Spekman. Want de uitslag was ‘beter dan verwacht,’ zo zei hij. ‘Deze stem van de kiezer sterkt ons door te gaan op de ingeslagen route.’

De SP kreeg een gevoelige symbolische nederlaag te verwerken. In Oss, de bakermat en het bolwerk van de partij, de geboorteplaats van de Grote Roerganger Jan Marijnissen, wiens dochter op de lokale lijst stond, is de SP niet langer de grootste partij. Zij is voorbijgestreefd door de lokale partij Voor de Gemeenschap. Er werd nog wel moeite gedaan om de pijnlijke nederlaag te verbloemen. Op Twitter werd de uitslag gevierd als een overwinning: ‘SP in Oss grootste landelijke partij.’ Maar een gevoelige thuisnederlaag blijft het en dat is niet bepaald een steuntje in de rug van de Kleine Roerganger Emile Roemer, die dat juist zo goed had kunnen gebruiken vanwege de aanhoudende interne kritiek op zijn functioneren.

In alle vertalingen van de plaatselijke uitslag naar de landelijke politieke verhoudingen ontbreekt het allerbelangrijkste gegeven en dat is het eclatante succes van de lokale partijen. Dat is geen nieuw verschijnsel. Lokale partijen doen het al langer opvallend goed bij de gemeenteraadsverkiezingen. En dit verschijnsel zou de landelijke politiek grote zorgen moeten baren. Want hoe groot de onderlinge verschillen ook zijn, de lokale partijen hebben gemeen dat ze zich, in ieder geval gevoelsmatig, distantiëren van de landelijke politiek, het Haags gekonkel en de plucheklevers in de Residentie. Het zijn eigenlijk allemaal kleine populistjes die garen spinnen bij het anti-politieke klimaat. Een stem op een plaatselijke bioscoopexploitant of keurslager die niets van politiek weet maar wel dicht bij de mensen staat, is in feite een uitgestoken middelvinger tegen de professionele politiek.

Niemand op het Binnenhof heeft gewonnen.