Rebelse hertogin stelde roddelend Spanje nooit teleur

Cayetana de Alba (1926-2014)

18de Hertogin van Alva

Een nazaat van feodaal Spanje maakte zich geliefd als tegendraads stijlicoon.

Ze bezat zo veel landgoederen dat ze van Noord- naar Zuid-Spanje kon wandelen zonder ooit haar eigen grond te hoeven verlaten. Ze droeg meer adellijke titels dan de koningin van Engeland. Met als een van vele bijbehorende privileges dat ze de kathedraal van Sevilla op een paard mocht binnenrijden. En in een audiëntie met de paus was het de kerkvorst die voor háár moest knielen.

De gisteren op 88-jarige leeftijd overleden Cayetana de Alba was in vele opzichten een indrukwekkende vrouw. De verre nazaat van de beruchte 3de Hertog van Alva – die in de Tachtigjarige Oorlog als landvoogd de opstandige Nederlanden disciplineerde – kon Spanje mateloos boeien. Het land zit ruim in zijn grootadel. Maar van alle markiezen, graven en hertogen kreeg la Duquesa in roddel- en serieuze pers veruit de meeste aandacht.

Haar nogal opvliegende karakter uitte zich onder meer in een kleurrijke, vaak lastig te plaatsen kledingkeuze. Ook haar niet altijd geslaagde cosmetisch chirurgische ingrepen maakten haar tot een bijzonder stijlicoon.

In haar privéleven gedroeg ze zich niet minder uitbundig. Haar eerste huwelijk, in 1947 met de zoon van de hertog van Sotomayor, ging van start met ‘de duurste bruiloft uit de geschiedenis’. In 1978, zes jaar na dood van haar eerste man, hertrouwde ze met een oud-priester, wat in katholiek Spanje een schandaal was.

In 2011 trouwde ze voor het laatst, met een 24 jaar jongere ambtenaar. Haar kinderen verzetten zich aanvankelijk en schakelden zelfs koning Juan Carlos in. Nadat haar erfenis – geschat vermogen 3,5 miljard euro – al bij leven verdeeld werd, luwde de familievete. Op de in besloten kring gevierde bruiloft danste ze in de kerk blootsvoets nog kwiek een sevillana.

Ondanks haar rebellie bleef ze ook de exponent van een aristocratische grootgrondbezitter. Een echo van het feodale Spanje. Meermaals bezetten landloze boze boeren in Andalusië en Extremadura haar landgoederen. Ook deed ze een ruim beroep op Europese landbouwsubsidies.

Dat de hertogin de laatste jaren toch de harten van het volk veroverde, zegt wellicht meer over de grote veranderingen die Spanje onderging dan over haarzelf. De hertogin, haar zes kinderen en acht kleinkinderen voorzagen de pers van een niet-aflatende stroom schandalen, huwelijken (en scheidingen) met stierenvechters en volkszangers. Roddelnieuws dat Spanjaarden uiteindelijk meer boeide dan de vraag of feodalisme thuishoort in een moderne samenleving.

Terwijl de koninklijke familie de afgelopen jaren steeds meer in opspraak kwam, bleef het Huis van Alva dankzij Cayetana moeiteloos overeind. De hertogstitel komt nu in handen van haar oudste zoon Carlos. De gescheiden zestiger is minder excentriek dan zijn moeder, maar schijnt goed te liggen binnen de familie.