‘Laagopgeleiden verdrongen door komst arbeidsmigrant’

Een aspergekwekerij. Foto ANP/Martijn Beekman

De komst van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa zorgt in een aantal bedrijfstakken voor verdringing van Nederlandse werknemers. Dat is vooral het geval in de bouw, de tuinbouw, de voedingsindustrie en het wegtransport. Dat blijkt uit een onderzoek dat minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Lodewijk Asscher (PvdA) vandaag naar de Tweede Kamer stuurt.

Het ministerie spreekt van “ongelijke concurrentie”, veroorzaakt door Europese regelgeving. Die zorgt ervoor dat werkgevers kunnen besparen op de kosten door personeel in te huren via buitenlandse bedrijven. Vooral het werk waar weinig scholing voor nodig is en waarvoor kennis van de Nederlandse taal minder belangrijk is. Laagopgeleiden, jongeren en allochtonen vormen de grootste ‘risicogroep’ voor verdringing.

Oneerlijke concurrentie

Volgens het rapport, dat werd opgesteld door SEO Economisch Onderzoek, zorgen de Europese regels ervoor dat “slechts kernbepalingen uit de Nederlandse cao van toepassing zijn”, waardoor werkgevers meestal geen sociale premies en pensioenpremies hoeven te betalen. Het grensoverschrijdende karakter van de Europese arbeidsmarkt maakt bovendien controles op schijnconstructies moeilijker en “dus misbruik eenvoudiger”.

Volgens Asscher toont het onderzoek aan dat de strijd tegen oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden harder gevoerd moet worden. Hij stuurt binnenkort een wetsvoorstel naar de Kamer voor het aanpakken van schijnconstructies. Ook wil hij het minimumloon aanscherpen.

Noodgedwongen zzp’er

Overigens blijkt uit het rapport dat werknemers die eerder in bijvoorbeeld de tuinbouw en het transport werkten door de komst van Oost-Europeanen niet massaal werkloos zijn geworden. Velen van hen zijn nu elders aan de slag of werken nu als zelfstandige.

Tussen 2001 en 2011 is het aandeel buitenlandse werknemers op de Nederlandse arbeidsmarkt toegenomen van 4,9 tot 7,7 procent. De grootste groep komt uit Midden- en Oost-Eurpa. Het totaal aantal Nederlandse werknemers steeg ook, maar in bouw, tuinbouw, voedingsindustrie en wegtransport nam het in tien jaar tijd fors af. Het aantal buitenlandse werknemers in die sectoren groeide juist.