Film kijken als familiediner t/m 30/11 idfa.nl

Kinderen die hun ouders filmen. Elk jaar kent het IDFA-programma wel een aantal voorbeelden van het genre. Onthullingen, trauma’s, veredelde home videos, maar ook stille filmische observaties van ouders die zich schijnbaar niet anders laten bereiken dan met het filter van de lens ertussen. Het meest extreme voorbeeld zag ik afgelopen weekend op het Pravo Ljudski documentairefestival in Sarajevo. In Salóme filmt de IJslandse kunstenares Yrsa Roca Fannberg haar moeder, die lijdt aan een niet nader omschreven ziekte. Moeder wil zich niet laten filmen. Dochter is vasthoudend en herhaalt haar vragen. Het is oorlog tussen die twee. Aan het einde weet je niets en weet je alles. Wat lijken die twee op elkaar.

Een van de films in de IDFA-buzz is Salt of the Earth. Een film van Juliano Ribeiro Salgado over zijn vader, de fotograaf Sebastião Salgado. Juliano, zo zei hij op het Filmfestival Gent, heeft zijn vader amper gekend. Hij was altijd op reis en kreeg pas oog voor zijn zoon toen die ook een camera oppakte.

Als toeschouwer ontsnap je bij dit soort films nooit aan de rol van voyeur. Al kijkend word je kind van een familie waar je niet bij wilt horen. In Salt of the Earth meldt zich nog zo’n surrogaatzoon: de Duitse regisseur Wim Wenders staat als co-regisseur op de credits. Wenders eigent zich de laatste jaren graag de oeuvres van andere kunstenaars toe. En ook hier dringt hij zich met zijn eigen memoires tussen de toeschouwer en de film. Tussen vader en zoon. Als gelegenheidszus kan ik alleen maar roepen: blijf van het verhaal van mijn halfbroertje af. Film kijken is soms net een familiediner.