Column

Een Turkse folkzangeres is dé heldin

Rolinde Hoorntje spot trends en geeft tips. Deze week: de tip van de kenners op festival Le Guess Who? Namelijk: de Turkse Selda Bagcan.

De headliner van indiemuziekfestival Le Guess Who? (LGW), dit weekend in Utrecht, is niet een twintiger met samoeraiknot die zingt over zelfhaat, maar een dame op leeftijd met een Turkse gitaar. Selda Bagcan (66) is de grande dame van het Turkse strijdlied en beroert de gemoederen van muziekminnend Nederland. Er verschijnen berichten kaliber ‘I know you know that I know that you know’ in mijn Facebooktijdlijn die de puristen scheiden van de partystarters. De connaisseurs vragen de Turkse bakkersdochter om de hoek spontaan mee, eronder zien we evenzoveel vraagtekens als ‘bewijzen’ van goede smaak en herkenning.

Ik had geen idee. Wie is Selda? ‘Selda is legend’, appte een Turkse vriend die ik ernaar vroeg. Natuurlijk kende hij Selda – „iedereen kent Selda”. Hij stuurde een video van The Gaslamp Killer die op Rock ’n Coke festival in Istanbul de ene na de andere hit van de Turkse Bob Dylan / Edith Piaf / André Hazes aan elkaar mixte. De psychedelische folkzangeres heeft er een heldenstatus. Waarom? In recente video’s zien we haar in Imca Marina-gewaad tokkelend bij een kampvuur of bloemenveld, de handen jammerend ten hemel geheven (YouTube: Dön Gel Bir tanem). Ze zingt over gevallen kameraden, niet over hartezeer. „In de jaren zeventig schreef ze linkse protestliederen, waarin ze progressieve psychedelische rock met traditionele Turkse instrumenten mixte. Daarnaast zingt ze ook ‘gewone’ volksliedjes”, zegt dj en producer Baris Akardere. „Daarmee trekt ze een breed publiek.” Ze treedt bijna nooit meer op, behalve in Duitse theehuizen, waar ze zichzelf akoestisch begeleidt als ze haar protestliederen zingt voor de Turkse gemeenschap.

Jarenlang was ze een ruwe diamant voor undergroundcollectors, zegt Akardere. „Nu zie je mensen losgaan in Trouw op een nummer als ‘Ince Ince Bir Har Yagar’. Dat vind ik grappig omdat de tekst eigenlijk over de pijn van de armen in Oost-Turkije gaat.”

Sneeuwvlokken vallen op de armen / Waarom gelooft u de arme niet op zijn woord / We hongeren dood, kom op nou / (…) Waarom is het zo moeilijk om nieuwe wegen te bouwen/ Scholen te bouwen, het leven te herstellen? Alsjeblieft, alsjeblieft??

Florence Welch, Jungle bij Night en St. Vincent (ook op LGW) zijn al fan. Dat komt mede door de sample die Mos Def van het nummer maakte in 2009. Selda heeft de rapper vervolgens wel aangeklaagd, want een protestzangeres laat zich niet de feta van het brood eten. De zaak bleek verjaard, maar Selda is nu populairder dan ooit. Dat komt niet zozeer door de opruiende teksten, als wel door de intensiteit waarmee ze zingt. Ze draagt emotie over, ook als je niets van Turks begrijpt. Je hoort haar smeken door de speakers.