‘De SP? Daar stem ik niet op. Die heeft alles weggegeven’

De SP is niet meer de grootste in Oss. Hoe valt dat in dit oude SP-bolwerk?

Biljartcompetitie in buurtcentrum Schadewijk. In 2012, bij de Kamerverkiezingen, was hier een stembureau. De SP kreeg toen ruim 32 procent van de stemmen. Foto Merlin Daleman

„Waaaaaaaaat???”, roept Betsie van Dolleweerd. „Is de SP niet meer de grootste?!” Grote ogen naar de andere zeven bejaarde dames met wie ze zit te handwerken. Ze hoort het nú pas omdat ze woensdag jarig was, geen tijd om het nieuws te volgen – ze is 81 geworden. De SP is niet meer de grootste in Oss, de thuisbasis van voormalig SP-leider Jan Marijnissen: dat is voor het eerst sinds 1998. Ze vindt het erg.

Want ze stemde er altijd op, ook afgelopen woensdag, bij de herindelingsverkiezingen. Toen moest Oss met nog vijf andere nieuwe gemeenten stemmen voor de gemeenteraad. „De SP heeft zoveel voor me gedaan”, zegt Van Dolleweerd. „Laatst hebben ze mijn kleindochter uit Zaltbommel nog geholpen een huis te vinden in Oss. Binnen 14 dagen was het rond.”

Van Dolleweerd was de uitzondering, gistermiddag in buurtcentrum Schadewijk in Oss. De andere senioren die er aan het kaarten, biljarten of handwerken waren, reageerden gelaten op het nieuws dat de SP in Oss in zetels is voorbijgestreefd door de lokale partij VDG (Voor de Gemeenschap). VDG kreeg volgens de eerste prognoses 11 zetels, dat waren er 8. De SP behield zijn 9 zetels. Maar voor het eerst niet meer de grootste. Een historische dag, toch?

Mwah. De meeste senioren in het centrum hadden er niet wakker van gelegen. Sterker nog, een aantal had het al wel zien aankomen. „Als je niet genoeg doet, dan krijg je dat”, zegt een mevrouw op leeftijd. Ze is in de ontvangsthal pakketten met chips, jus d’orange, toiletpapier en een banketstaaf in cellofaan aan het inpakken „voor de verloting”. Ze heeft geen behoefte aan haar naam in de krant, maar ze wil best kwijt dat zij woensdag ook VDG stemde. En vroeger SP.

Vloeken in de kerk lijkt het, in dit pas opgeknapte buurtcentrum, dat bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012 dienst deed als stembureau. Toen werd de SP er nog de grootste, met 32,44 procent van de stemmen.

Nu zijn er veel stemmers te vinden die van SP naar VDG switchten. Boven bijvoorbeeld, in de twee lokalen waar de biljarters aan de competitie zijn (het is de B1 van Don Bosco tegen De Ruwaard vandaag). De mannen zijn tussen de eind 60 en begin 80, in keurige gilets met de clublogo’s.

Biljarter L. de Wit (71, Don Bosco) zegt dat hij het wel snapt, dat er meer op de lokale partij gestemd is dan op de SP. „Mensen hebben daar meer belang bij, ze staan dichter bij je, ik heb zelf ook VDG gestemd.” De biljarter naast hem stemt ook al VDG. Hij wil anoniem blijven. Hij stemde vroeger altijd PvdA, maar daar is nu zoveel gedoe, met die twee Kamerleden die uit de partij zijn gezet. Ze hadden sowieso niet met de VVD moeten gaan regeren, zegt hij. En de SP? „Die heeft alles weggegeven.”

Ook Jo Boeijen (73), voormalig wever bij tapijtenfabriek Desso, die in het andere lokaal biljart zit te kijken met uitzicht op een Christusbeeldje, stemt „al heel lang” niet meer op de SP. Niet dat hij nú is gaan stemmen, „we hebben toch niks te zeggen”, maar de laatste keer heeft hij PVV gestemd. Dat doet hij sinds „de buitenlanders hier al ons geld lopen op te maken. De SP doet daar niks aan.”

Jammer dat Marijnissen in 2008 het leiderschap van de SP moest opgeven om gezondheidsredenen – dat zegt bijna iedereen in het buurtcentrum. Dat waren nog eens tijden. Marijnissen voerde zelf actie in Oss, voor betere arbeidsomstandigheden in de fabrieken, hij werkte er zélf, zegt de leidster van de handwerkclub Irene Stampfl (73) vol vuur. Ze heeft SP gestemd, zegt ze, terwijl ze Japanse nootjes ronddeelt aan de handwerkdames.

Maar ja, een grote mond... zóveel heeft de partij nou ook weer niet bereikt, zegt ze. De strijd waar het nieuwe fusieziekenhuis moest komen, had de SP bijvoorbeeld verloren. Dat staat nu in Uden. „Je bent er in 20 minuten hoor, maar het gaat om het gevoel.”

De norse mevrouw met het cellofaan denkt dat het allemaal veel eenvoudiger is. Volgens haar heeft de SP veel stemmen gemist omdat het wijkcentrum vanwege de pas afgeronde verbouwing deze keer geen stemlokaal meer was. „Ik heb hier veel mensen binnen gehad die zeiden: als ik hier niet kan stemmen, laat het dan maar.” „Misschien stemmen ze straks weer allemaal SP”, zegt Van Dolleweerd in de handwerkklas, hoopvol.