Blote foto’s plús afpersing, daar doet de politie wat aan

Naaktfilmpjes tegen je zin op internet? Bij minderjarigen willen politie en justitie wel wat eerder optreden.

Wraakporno: het op het internet zetten van naaktfoto’s of -filmpjes door een ex, uit woede over een stukgelopen relatie. Online-seks is inmiddels een vrij gangbare praktijk tussen geliefden, maar zonder instemming intieme afbeeldingen plaatsen kan ingrijpende gevolgen voor het slachtoffer hebben. In Japan is deze week een wet aangenomen die daar drie jaar cel op zet. Aanleiding was de moord op een vrouw door haar ex, die hun privéfoto’s en -video’s online had gezet.

1 Is zulke ‘wraakporno’ ook strafbaar in Nederland?

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen afbeeldingen van minderjarigen en van meerderjarigen. Voor meerderjarigen is er eigenlijk geen strafbepaling waar dit onder valt. Voor minderjarigen is het eenvoudig: het maken of verspreiden van dit soort materiaal is strafbaar als vervaardiging en verspreiding van kinderporno. Dat is ook zo als degene die de beelden gemaakt heeft zelf minderjarig is. En het geldt niet alleen voor iemand die na een verbroken relatie boos filmpjes op Facebook zet; naar de letter van de wet is sexting tussen jongeren zelf al strafbaar, dus als ze de beelden alleen onderling uitwisselen.

Dat leidde tot onwenselijke situaties als er aangifte werd gedaan, bijvoorbeeld door ouders die zulke beelden op de telefoon van hun kinderen vonden. In veel gevallen werd dan een onderzoek gestart – en zedendelicten blijven altijd in het dossier, ook als geen veroordeling volgt. Dat betekent dat de betrokkene later geen Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) krijgt, wat voor veel banen of opleidingen een vereiste is.

Vorig jaar hebben OM en politie hiervoor een zogeheten leidraad opgesteld. Kort gezegd: als er niets aan de hand blijkt, wordt niet vervolgd. Maar als de beelden gebruikt worden om te pesten of af te persen, als ze onder dwang tot stand zijn gekomen, als ze worden verspreid of als het kind jonger is dan 12 jaar, wordt opgetreden.

2 Kunnen meerderjarigen dan niets doen tegen wraakporno?

Jawel. Er is gebruikgemaakt van de strafbepalingen voor smaad of beledigingen om de verspreiding van privébeelden te vervolgen. Maar de prioriteit van de politie ligt bij beelden van minderjarigen. Wel wordt ieder geval apart beoordeeld. Als het bijvoorbeeld samengaat met stalken of afpersen, kan er reden zijn op te treden. Justitie bekijkt op dit moment of de strafbepalingen aan ‘de digitale tijd’ moeten worden aangepast.

3 Hoe groot is het probleem?

Dat is niet duidelijk. De politie houdt niet centraal cijfers bij van aangiften in dit soort zaken. Onder jongeren komen sexting en uitwassen ervan regelmatig voor. Uit onderzoek van de Hogeschool Leeuwarden blijkt dat 3 procent van de Nederlandse jongeren seksueel getinte foto’s op internet plaatst, 4 procent seksuele handelingen met leeftijdgenoten filmt en 6 procent deze filmpjes vervolgens via internet deelt. 6 procent van de jongens en 2 procent van de meisjes geeft toe wel eens een seksfoto of filmpje van iemand anders te hebben verstuurd.

4 Met veroordeling van de dader is het probleem van rondzwervende beelden niet opgelost. Kan justitie daar nog iets aan doen?

Beperkt. De politie benadrukt het belang van preventie, want de kans dat je de beelden ooit helemaal kan verwijderen, is klein. Je kunt beter geen beelden versturen waarvan je niet wil dat je ouders of buurvrouw die zien, zegt de woordvoerder. Wel zijn er sites als meldknop.nl en helpwanted.nl met gedetailleerde instructies om de beelden verwijderd te krijgen.