Als je moet plassen, blijf dan vooral weg uit Amsterdam

Laat Amsterdam en andere Nederlandse steden een voorbeeld nemen aan Gent, dat veel openbare wc’s heeft, schrijft Paul Steenhuis.

Amsterdam is een seksistische, discriminerende stad voor vrouwen die nodig naar de wc moeten. De gemeente zorgt met zo’n 35 openbare urinoirs wel voor mannen die moeten plassen. Maar er is volgens de app wcvinder slechts één openbaar toilet in Amsterdam waar je als vrouw heen kunt: Waterlooplein 165.

De hoofdstad zorgt dan ook slecht voor zijn bijna miljoen inwoners en miljoenen toeristen – met name de vrouwen onder hen – die, als ze in de stad rondlopen, een natuurlijke aandrang krijgen om naar de wc te gaan. Overigens is het in de meeste andere steden in ons land niet veel beter, zo blijkt uit een kleine steekproef.

Vergelijk dat met het Vlaamse Gent, dat met zijn ruim 240.000 inwoners en vele toeristen zo’n 100 openbare toiletten heeft, waar ook vrouwen hun behoefte kunnen doen. Gent voert sinds enige jaren een ‘plasvriendelijk’ beleid. Het wil pionierstad zijn op dit gebied. Dat begon nadat vrouwen actie gingen voeren tijdens de Gentse Feesten. Ze werden behandeld als mannen met boetes voor wildplassen, maar voor hen waren geen openbare wc’s geplaatst. De urinoirs waren alleen voor mannen.

Waarom heeft Amsterdam nog niet zo’n plas- en poepvriendelijk beleid? Waarom is de hoofdstad wereldwijd geen pionier op het gebied van openbare toiletten m/v? Het antwoord ligt voor de hand: they don’t give a shit.

De Romeinen hadden in het jaar nul al openbare toiletten, waarbij iedereen gezellig samen naast elkaar op de pot zat. Maar tegenwoordig kun je in NS-Sprinters al niet eens meer naar de wc. De overheid heeft moeite met burgers die naar de wc moeten. Openbare toiletten zien we niet als ‘basisbehoefte’ waarin de gemeente moet voorzien, zei een woordvoerder van stadsdeel Centrum in Amsterdam tegen de Volkskrant. Plassende mensen worden vooral als probleem in de openbare ruimte gezien.

In die lijn past ook de weigering van de gemeente Amsterdam om in zee te gaan met de Nederlandse ‘plaswinkel’ 2theloo. Dit bedrijf, een internationale keten die schone wc-ruimtes aanbiedt, werd in 2011 opgericht. Dat jaar ging de eerste 2theloo-plaswinkel in de Kalverstraat open – en daarna groeide de keten als kool. Maar niet in Amsterdam en menig andere gemeente. Die hadden geen belangstelling in een publiek-private samenwerking om de burger met hoge nood een schone wc-ruimte te bieden.

Een van de gevolgen in de hoofdstad is het wildplasprobleem. Het Paleis op de Dam is daardoor Amsterdams grootste openbare urinoir. Niet dat je er in kan om je behoefte te doen. Maar omdat mensen er tegenaan piesen. En dat is schadelijk voor het poreuze zandsteen waaruit het zeventiende eeuwse monument, Amsterdams trots, is opgetrokken. Vooral de bogengalerij bij de entree, waar je rustig in het donker je behoefte kan doen, is the place to pee.

Vandaar dat het vastgoedbedrijf van het rijk een miljoen euro heeft uitgetrokken om het bepiesen van het paleis te bestrijden. Eerst worden er schriklichten aangebracht, die aangaan als je binnenstapt in de entree-arcade. Mocht dat niet werken, dan komt er een ‘urilift’, een urinoir dat overdag in de grond verzinkt en ’s nachts oprijst uit het Damplein. En mocht dat niet helpen: hekken en kettingen.

Zouden het vooral dronken toeristen zijn die tegen hoofdstedelijke monumenten wateren? En dan overdag klagen dat Amsterdam zo vies is? Klagen tegen de directeur van het Rijksmuseum, Wim Pijbes, bijvoorbeeld?

In deze krant schreef hij onlangs een noodkreet: „Amsterdam raakt vies, vuig en vol”. Daarom wil hij een ‘deltaplan toeristisch Amsterdam’ waarbij de gemeente toeristentrekkers als de hoerenbuurt met zijn illegale vrouwenhandel en de coffeeshops hoognodig eens moet aanpakken.

Pijbes had beter een ander onderwerp naar voren kunnen brengen om Amsterdam voor toeristen meer loveable en voor bewoners meer liveable te maken: zorgen dat er schone openbare toiletten komen, voor mannen en vrouwen. Al of niet in samenwerking met kunstenaars. ’s Werelds beroemdste openbare toilet is ontworpen door de kunstenaar Hundertwasser, in Kawakawa in Nieuw-Zeeland.

Mooi vormgegeven, schone openbare toiletten: daarmee kan Amsterdam een sprong in citymarketing maken. En een voorbeeld voor de wereld zijn.