Vage declaraties en dure chocola

Waterinstituut Unesco-IHE schond declaratieregels. Bestuursvoorzitter Deetman ziet „slonzig management”.

Directie en medewerkers van het waterinstituut Unesco-IHE in Delft houden zich niet aan de regels bij het vergoeden van declaraties. „Qua management hebben de rector en de vicerector van het instituut gefaald”, zegt oud-minister Wim Deetman, voorzitter van het bestuur. Dat eist een „cultuuromslag”.

De rector is onlangs met pensioen gegaan. Binnen enkele weken treedt een interim-directeur aan. Die moet orde op zaken stellen bij het instituut, dat onder de vlag van de Verenigde Naties en met financiële steun van Nederland watermanagers uit ontwikkelingslanden opleidt.

Het bestuur liet onlangs onderzoek doen na berichten van de accountant over „onregelmatigheden”. Deetman: „Ik heb met opperste verbazing kennis genomen van de bevindingen. We hadden verhalen gehoord van klokkenluiders en die blijken gewoon te kloppen.” Van de 57 onderzochte reisdeclaraties vertonen er 35 tekortkomingen. Medewerkers maken dienstreizen met een „vaag” doel en kopen zelf vliegtickets in plaats van dat het instituut dat doet. Men reist zonder toestemming of geldige reden businessclass. Ook wordt aan telewerken gedaan vanuit huis in het land van herkomst, zonder dat daarvoor toestemming is verleend. Soms komt toestemming voor de reizen van de reiziger zelf. Ook zijn personen die de reizen beoordelen onder druk gezet door hoger geplaatsten om toestemming te geven. „Intimidatie”, aldus Deetman.

Het onderzoek maakt melding van twijfelachtige declaraties die in hoogte sterk variëren. Een medewerker kreeg na declaratie 207 euro vergoed voor chocola, bedoeld als presentje voor zakenpartners. Medewerkers van een prestigieus instituut als Unesco-IHE zouden moeten weten, stelt het onderzoek, „dat de grens wordt overschreden als men zijn werkgever vraagt te betalen voor luxe goederen zoals bonbons van Leonidas.”

Deetman: „Die chocola werd gekocht voor een trip naar een tropisch land. Ik weet niet hoe dat daar arriveert. Let wel, dat is geld van de Nederlandse belastingbetaler.” Medewerkers schaffen zonder toestemming ook andere artikelen aan. Deetman: „Er zijn boeken van Sartre en De Beauvoir gekocht. Die hebben niks met waterbeheer te maken.”

Het bestuur stelt vragen bij een sabbatical voor een medewerker die daarvoor te weinig vrije dagen beschikbaar had. Ook zou het instituut in strijd met de regels visa hebben aangevraagd voor reizen van de echtgenoot en dochter van een medewerker.

De declaratiecultuur vloeit voort uit „slonzig management”, zegt Deetman. „Nadat wij signalen hadden gekregen, hebben wij de rector om informatie gevraagd. Er kwam niets. Men was beledigd als je ernaar vroeg. Men had het idee dat men verantwoording schuldig was aan Unesco en dat wij alleen goed waren om cheques te tekenen. Maar wij zijn als bestuur wel financieel en juridisch aansprakelijk.”

Vorige maand werd bekend dat het bestuur overweegt Unesco-IHE onder te brengen bij Nederlandse universiteiten. Over die plannen beklaagden directie en hoogleraren van het instituut zich. Zij vreesden de relatie met Unesco te verliezen. Het bestuur stelt nu dat het „hecht aan een voortgezette zelfstandige positie van het instituut met een band met Unesco, waarbij tevens de samenwerking met Nederlandse universiteiten wordt versterkt”. Het rectoraat van Unesco-IHE laat weten de aanbevelingen van het bestuur „ter harte” te nemen.