Oost-Oekraïne drijft verder af van de rest van het land

De regering in Kiev draait de subsidiekraan dicht in de hoop de rebellen te verstikken. Een risicovolle strategie.

De oorlog in Oekraïne is ook een basale sociale strijd: wie krijgt geld van wie. In de Donbass, waar de achtergebleven bevolking volgens lokale leiders van de volksrepublieken Donetsk en Loegansk loyaal zou zijn aan het pro-Russische separatisme, is het daarom al tot klein protest gekomen tegen de ineenstorting van de sociale zekerheden.

In Jenakijevo, de geboorteplaats van de voortvluchtige ex-president Viktor Janoekovitsj, drongen maandag (alleenstaande) moeders met kinderen het gemeentehuis binnen. Ze eisten kinderbijslag. De burgemeester had beloofd dat die maandag zou worden uitbetaald, maar plots zei het gemeentehuis dat er geen geld was.

Op dezelfde dag blokkeerden vrouwen een weg in Torez, het stadje waar de MH17 neerstortte. Hun eis? Kinderbijslag!

De reden voor dit protest is simpel. De leuzen voor een onafhankelijke staat Novorossija, die zich bij Rusland wil aansluiten, leveren geen brood op de plank. De oorlog heeft de plaatselijke kolen- en staalindustrie nagenoeg tot stilstand gebracht. In Loegansk draait nog maar 15 procent van de fabrieken en mijnen, in Donetsk 60 procent.

De financiële infrastructuur in het rebellengebied is in elkaar gestort. In Donetsk is het filiaal van de Russische Spaarbank de enige plek waar burgers nog contant geld kunnen opnemen. Volgens de lokale nieuwssite Novosti Donbassa stonden er gisteren duizend mensen in de rij.

In Russische armen drijven

Er is ook een politieke oorzaak. Kiev is opgehouden de verzorgingsstaat langer te betalen. In de Donbass zijn begin deze maand verkiezingen gehouden voor ‘volksraden’ van de afgescheiden staten. Die verkiezingen waren in strijd met het akkoord dat Oekraïne, Rusland en de OVSE eerder in Minsk sloten. Mede daarom heeft de Oekraïense regering in Kiev de bestuurlijke decentralisatiewet ingetrokken en is ze gestopt met de overboekingen naar de oostelijke provinciebesturen. Dit geld zou toch niet terechtkomen bij de burgers maar bij de rebellen.

Maar Kiev neemt daarmee wel een risico. De Oekraïense regering kan met deze ‘verstikkingstactiek’ het volk in de Donbass namelijk ook verder tegen zich in het harnas jagen en in de Russische armen drijven.

De Russische regering heeft daarop gisteren gezinspeeld. Minister Lavrov van Buitenlandse Zaken zei dat Oekraïne niet alleen uit is op het „economische en sociale verstikken van de regio”, maar dat de Oekraïense president Petro Porosjenko zo ook een „voedingsbodem” wil creëren voor „een militaire invasie en gewelddadige oplossing” in de Donbass.

Omgekeerd wil Moskou de lasten echter niet op zich nemen. Lavrov zei gisteren in de Doema niet dat Novorossija op erkenning kan rekenen. Rusland wil iets anders: de garantie dat Oekraïne zich niet bij de NAVO zal aansluiten.