Nieuwe premier stuurt Schotten zo weer naar stembus

Schotse premier

Ook de nieuwe leider van SNP verwacht dat Schotland ooit onafhankelijk zal worden.

Het is zeker niet gedaan met het onafhankelijkheidstreven van de Schotten. Nicola Sturgeon, vanochtend beëdigd als eerste minister, gelooft dat Schotland „op enig moment” onafhankelijk zal worden.

Het referendum van afgelopen zomer was ook niet „eens per generatie”, zoals toen werd beloofd. Sturgeon (44) wil de mogelijkheid openhouden om in het partijprogramma van de Scottish National Party opnieuw een referendumbelofte op te nemen. De omstandigheden, zo zei ze vorige week toen ze officieel werd benoemd als partijleider van de SNP, zullen bepalen wanneer het Schotse volk opnieuw wordt geraadpleegd.

Casus belli

Daarbij verwees ze naar een mogelijke Conservatieve winst bij de Britse verkiezingen van mei, en een daarop volgend referendum over EU-lidmaatschap als mogelijke casus belli. Het zou „democratisch onverdedigbaar” zijn als de Schotten tegen hun wil de EU moeten verlaten omdat de Engelsen – die in de meerderheid zijn – daar in 2017 voor stemmen.

Er zijn nog andere redenen voor een nieuw referendum. Er wordt op dit moment druk onderhandeld over welke nieuwe bevoegdheden het Schotse parlement krijgt. Eind januari moet een wetsvoorstel daartoe klaar zijn. Sturgeon meent dat de bevoegdheden „niet alleen in retoriek, maar ook qua inhoud” substantieel moeten zijn. „De meerderheid van de mensen in dit land eist dat.”

De Schotten zullen woedend zijn als Londen de beloftes die premier Cameron, vicepremier Clegg en oppositieleider Miliband in de zomer maakten, verbreekt. En Sturgeon heeft een stok om mee te slaan: de SNP heeft er sinds het referendum 60.000 nieuwe leden bij, en peilingen wijzen uit dat de partij van 6 naar 54 zetels zou kunnen gaan, ten kostte van Labour en de LibDems.

Linkser dan Salmond

De SNP zou de derde partij van het Verenigd Koninkrijk kunnen worden, en dus zelfs een mogelijke coalitiepartner. Al is de vraag met wie. Sturgeon is linkser dan haar voorganger Alex Salmond, en zet de SNP neer als een alternatief voor Labour.

Ze vertegenwoordigt sinds 1999 Glasgow Southside. In tegenstelling tot andere Schotse politici heeft ze altijd in het Schotse parlement gezeten, nooit in Westminster. In 2007 werd ze vicepremier, vanaf 2011 leidde ze de campagne voor onafhankelijkheid.

Sturgeon, geboren ten noorden van Glasgow in Irvine, werd op haar zestiende lid van de SNP, vanwege „het sterke gevoel dat het verkeerd was dat Schotland werd geregeerd door een Conservatieve regering die we niet hadden gekozen”, zei ze tegen BBC’s Women’s Hour. Op het partijcongres verwees ze nog even naar die jaren tachtig: „Ik weet dat Schotland niet de beste herinneringen heeft aan de laatste vrouw die de scepter zwaaide over deze eilanden. Maar Mrs Thatcher verdeelde de samenleving, ik wil het tegenover gestelde bereiken.”

In vergelijking met Salmond zorgt ze zeker voor minder polarisatie. De oud-premier werd gehaat of geliefd. Sturgeon werd vaak ingezet om Salmonds imago te verzachten. Ze is verder groot fan van de Deense serie Borgen, over een vrouwelijke premier. „Misschien geeft het ons een glimp van het land dat we zouden kunnen worden”, zei ze vorig jaar.