Mike Nichols voor beginners: zijn oeuvre in zeven films

“A true visionary”, zo wordt hij genoemd. De op 83-jarige leeftijd overleden Mike Nichols was bij de jongere generatie bekend als regisseur van de film ‘Charlie Wilson’s war’. Maar velen zeggen dat zijn beste werk al van tientallen jaren geleden was. Daarom een beginnerscursus.

Regisseur Mike Nichols Foto EPA/Nina Prommer

“A true visionary”, zo wordt hij genoemd. Vandaag werd bekend dat regisseur Mike Nichols op 83-jarige leeftijd is overleden. Zijn carrière besloeg een halve eeuw. En hoewel de jongere generatie hem misschien nog kent als regisseur van de film ‘Charlie Wilson’s war’, zeggen velen dat zijn beste werk al van tientallen jaren geleden was. Voor degenen bij wie Nichols geen belletje doet rinkelen, daarom een beginnerscursus.

Who’s Afraid of Virginia Woolf (1966)

Hoofdrollen: Elizabeth Taylor, Richard Burton

Een ouder academisch echtpaar ontvangt twee pasgetrouwde collega’s. Eén van alcohol doordrenkte nacht lang moeten de jonge geliefden getuige zijn van de strijd die het oudere echtpaar over hun hoofden uitvecht. Acteerleeuwen Taylor en Burton waren nooit mooier en lelijker. Naar het toneelstuk van Edward Albee.

The Graduate (1967)

Hoofdrollen: Dustin Hoffman, Katharine Ross, Anne Bancroft

De angst voor het volwassen leven slaat na school toe bij middleclass Benjamin. Een getrouwde buurvrouw eist zijn seksuele aandacht op, en het wordt pas echt ingewikkeld als hij haar dochter leert kennen. De piepjonge Hoffman tovert alle denkbare tienerverveling en –neuroses schijnbaar moeiteloos tevoorschijn. Met de soundtrack van Simon & Garfunkel en een happy end dat nauwelijks happy is.

Heartburn (1986)

Hoofdrollen: Meryl Streep, Jack Nicholson

Meer pikant dan briljant misschien. Scenarioschrijver Nora Ephron, die later wereldberoemd zou worden met Meg Ryan-films als ‘When Harry Met Sally’ en ‘Sleepless in Seattle’, putte uit haar eigen mislukte huwelijk met sterjournalist (Watergate) Carl Bernstein. Meryl Streep en Jack Nicholson waren volgens sommige critici te goed voor het scenario. Maar toch: een film met een goede Streep en een goede Nicholson in hun gloriejaren.

Working Girl (1988)

Hoofdrollen: Melanie Griffith, Harrison Ford

Atypisch lichte Nichols. Als hierin iets grimmigs zit, dan niet in de verhouding tussen de twee geliefden Griffith en Ford, maar tussen de ambitieuze social climber Griffith en haar kak-baas Sigourney Weaver. Hoewel Nichols ook hier een mislukte liefde in weet te frommelen, met Alec Baldwin als de belazeraar. Vooral fijn door alle I love the 80’s parafernalia: schoudervullingen en groot haar.

Wolf (1994)

Hoofdrollen: Jack Nicholson, Michelle Pfeiffer

Heel geestige en scherpe weerwolffilm – een genre dat je meer met de jaren ’30 en ’40 dan met de jaren ’90 associeert. Nichols gebruikt het testosteron van weerwolf Jack Nicholson om diens sukkelige leven op te peppen. Ineens is hij een macho-zakenman (die over de broek van zijn rivaal heen piest) en ineens is de bloedmooie Michelle Pfeiffer in hem geïnteresseerd.

Primary Colors (1998)

Hoofdrollen: John Travolta, Emma Thompson

O, de dagen van president Bill Clinton, die met zijn sex-appeal Amerika aan zijn voeten kreeg. John Travolta is de even fysiek magnetische presidentskandidaat Jack Stanton, met dezelfde kwaliteiten en feilen als de echte Clinton. Natuurlijk gaat het ook hier mis door seks, dat zie je al zodra de schooldirectrice in haar opwinding van de trap lazert als de gouverneur op bezoek komt. Maar het meest memorabel is het nachtelijke gesprek in een diner, waar je ziet waar Stanton zijn inspiratie em kracht vandaan haalt.

Closer (2004)

Hoofdrollen: Jude Law, Nathalie Portman, Julia Roberts, Clive Owen

Ongelooflijk dat Nichols zo’n droevige film als ‘Closer’ nog een zekere lichtheid wist mee te geven. Twee mannen, twee vrouwen, vier verhoudingen. Met Jude Law als de verwende lul en Clive Owen als de eerlijke hork en zij allebei met twee prachtige vrouwen klungelen zoals alleen mannen dat kunnen. Het is dat Nichols na deze film in 2007 nog ‘Charlie Wilson’s War’ zou maken, anders zou je zeggen: de cirkel is rond. Van de vierhoeksverhouding in ‘Who’s Afraid of Virginia Woolf’ tot de vierhoeksverhouding in ‘Closer’. Een bijna perfecte cirkel.