Het medicijn bleef hetzelfde, de prijs werd 40 keer hoger

Een medicijn voor leukemie bleek ook geschikt voor de behandeling van MS-patiënten. Het middel kreeg een andere naam, en een prijs die veertig keer hoger is dan voorheen.

Het medicijn Lemtrada voor patiënten met de zenuwziekte Multiple Sclerose (MS) is na een herintroductie op de markt in één keer veertig keer duurder geworden. Alle verzekeraars vergoeden het, maar Zilveren Kruis Achmea is boos over de prijsstijging, en probeert farmaceutisch bedrijf Genzyme te bewegen het medicijn goedkoper te maken.

MS-medicijn Lemtrada, met de werkzame stof alemtuzumab, was eerder op de markt onder de merknaam MabCampath. Het medicijn was toen bedoeld voor patiënten met leukemie (bloedkanker), maar bleek ook geschikt voor de behandeling van MS-patiënten. Patiënten met deze zenuwziekte raken op termijn invalide; alemtuzumab vertraagt dat proces en zorgt voor minder aanvallen.

De wisseltruc

In 2012 haalde Genzyme het leukemiemedicijn van de markt. Door de geneesmiddelenautoriteit werd het vervolgens goedgekeurd als medicijn voor MS-patiënten en daarop bracht Genzyme het voor de behandeling van die aandoening op de markt.

Uit de tarieflijsten van de Nederlandse Zorgautoriteit blijkt dat het medicijn na herintroductie 618,33 euro per milligram kostte; eerder was dat 15,33 euro per milligram. Het middel moet in een andere dosis worden toegediend en de veiligheid moet op een andere manier gecontroleerd worden. De werkzame stof is echter identiek, blijkt uit de bijsluiters van beide producten.

Manager zorginkoop farmacie Peter de Braal van verzekeraar Achmea: „Dit is een wisseltruc. Deze prijsverhoging is extreem. Wij ageren hiertegen.”

Farmaceut Genzyme bevestigt de prijsstijging, maar spreekt van een „reële kostenstijging”. Volgens de firma is de hogere prijs nodig om het klinische onderzoek naar het juiste gebruik bij MS-patiënten te bekostigen. Hoe duur de herontwikkeling van het leukemiemedicijn was, kan Genzyme niet zeggen. Een woordvoerder: „De ontwikkelkosten zijn vergelijkbaar met die voor een nieuw medicijn. De hogere prijs reflecteert de grotere klinische waarde voor patiënten. Lemtrada wordt in twee korte behandelcycli gebruikt. Dat is korter dan bij andere MS-medicijnen, waardoor het medicijn kosteneffectiever is.”

Zilveren Kruis Achmea vindt dat Genzyme „een maatschappelijke verantwoordelijkheid” heeft om het medicijn niet „onnodig duur” in de markt te zetten. De Braal zou een lichte prijsstijging vanwege onderzoekskosten begrijpen, maar: „Er bestaat in dit geval wat ons betreft geen enkele relatie tussen de onderzoeks- en productiekosten en de verkoopprijs voor dit middel. Het is namelijk hetzelfde medicijn.”

Opmerkelijk in dat verband is dat in de Verenigde Staten het medicijn niet van de markt gehaald hoefde te worden voor nieuw onderzoek, terwijl het ook daar wél opnieuw werd geregistreerd voor MS. De brancheorganisatie van farmaceutische bedrijven, Nefarma, wil niet reageren op de zaak omdat de prijsverhoging de keuze is van „een individuele aanbieder.”

Op andere medicijnen besparen

Patiënten merken weinig van de prijsverhoging, omdat het medicijn wordt vergoed door de verzekeraar. Het medicijn is goedgekeurd door de autoriteiten, en de prijsverhoging die Genzyme doorvoerde is niet illegaal. Maar, zegt De Braal: „Dit soort prijsverhogingen gaan op andere posten kannibaliseren. In bestuurlijke akkoorden tussen ziekenhuizen, overheid en verzekeraars is een zeer beperkte kostengroei voorzien. Voor ons als verzekeraar betekent dit dat we op andere vlakken soberdere contracten met ziekenhuizen moeten sluiten.”

Eerder was er al ophef rond MS-medicijn Tecfidera. In november 2013 werd het goedgekeurd voor de markt. De werkzame stof kost zo’n 0,30 euro per pil. Het werd echter voor meer dan 30 euro per pil op de markt gebracht. Minister Schippers (VVD, Zorg) uitte destijds haar woede over deze prijs, en eiste realistische medicijnprijzen.