De kip als symbool van menselijke beschaving

Mechelse Uilebaard uit het Cosmopolitan Chicken Project foto Koen Vanmechelen,

Het heeft iets bevreemdends, een tentoonstelling met louter afbeeldingen, verwijzingen naar, en beelden van kippen en eieren. In de ogen van de Vlaamse kunstenaar Koen Vanmechelen is de kip echter geen legbatterij, geen huisdier, maar kunst, een metafoor voor een multiculturele smeltkroes en migratie.

Vijftien jaar geleden begon Vanmechelen voor zijn Cosmopolitan Chicken Project kippen te kruisen. Het resultaat – in levenden lijve en als beeld – was toen onder meer te zien in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam. Inmiddels heeft hij achttien rassen uit evenveel landen gefokt.

Nu gaat hij in The Crypt Gallery in Londen een stap verder, met een referentie aan Charles Darwin. Dat is subtiel: de bezoeker loopt van een jungle, omringd door de geur van vocht, naar een lange gang met portretten van geringde kippen. Van de kamhoender, die Darwin aanwees als oerkip, naar de gedomesticeerde soort, het product van de mens. Vanmechelen vraagt zich af: zou de kip weer kunnen verwilderen? En, vrij naar Darwin: staat de kip niet voor de mens, en de menselijke beschaving? Op intrigerende wijze verbindt Vanmechelen zo kunst, wetenschap, sociologie en filosofie.

De grafkelder onder St Pancras Church, tegenover Euston Station, is een uitermate geschikte locatie voor Vanmechelens installaties. Iedere ruimte is gebruikt. Een holletje in een muur, dat vast ooit plek bood aan een kist, bevat een plexiglas doos met testbuisjes. Aan een grotere ruimte, die doet denken aan een klaslokaal, hangen stambomen alsof het lesmateriaal is. Ergens anders ligt een stalen nest dat er zo ontoegankelijk uitziet dat de glazen eieren des te breekbaar lijken.

Het meest verontrustende zijn niet de tientallen opgezette kippen aan het einde van de grafkelder, die je zo lijken te kunnen gaan pikken. Noch de video Meat, Meet, Me waarin Vanmechelen zijn lippen likt na het verorberen van een geroosterde kip. Maar wel het geluid van tokkende, kakelende kippen dat door de ruimte echoot. Het is alsof de kippen je voortdurend volgen.