Bankiers liegen vaker als ze beseffen dat ze bankier zijn

Foto iStock

Bankiers zijn heel gewone mensen. Maar herinner hen eraan dat ze bij een bank werken, en ze gaan zich meteen oneerlijker gedragen. Ze liegen dan vaker dat ze kop hebben gegooid bij een spelletje in plaats van munt (of andersom), om meer geld te kunnen verdienen: ze zeggen dat ze 58 procent ‘goed gooien’, in plaats van 50. En naarmate ze sterker het idee hebben dat sociale status door financieel succes bepaald wordt, liegen ze meer voor eigen gewin.

Die resultaten van onderzoek van Zwitserse economen, onder 128 medewerkers van één bank, zijn vandaag gepubliceerd in Nature. Ze lieten de helft van de bankiers vragen over hun werk bij de bank beantwoorden voordat ze aan het geldspelletje meededen en de andere helft vragen die niets met werk te maken hadden. “Elegant, want zo kun je uitsluiten dat het inherent oneerlijke mensen zijn, die bij een bank werken”, zegt hoogleraar psychologie Carsten de Dreu van de Universiteit van Amsterdam.

Alleen bankiers, of ook andere professionals?

Onduidelijk is of het de bedrijfscultuur is die maakt dat deze mensen zich oneerlijker gaan gedragen, of dat ze zich gaan gedragen naar wat mensen in het algemeen tegenwoordig van bankiers verwachten.

“Wat wij in ons onderzoek vonden”, zegt De Dreu, “is dat als mensen een rechtvaardiging krijgen om in zo’n spel oneerlijk te zijn, dat ze die dan gretig aanpakken.”

“Het kan goed zijn dat eraan herinnerd worden dat je bij een bank werkt als rechtvaardiging wordt gezien om voor eigen gewin te liegen.”

De Zwitsers onderzochten ook 133 mensen met diverse andere beroepen, onder meer de farmaceutische industrie, maar die gooiden ze op een hoop zonder verschillen te onderzoeken. Het zwakste punt van het artikel, zegt De Dreu, want nu blijft in het midden of de gevonden resultaten specifiek voor de bancaire sector gelden.

De Zwitsers pleiten voor ethische training voor bankiers en het afleggen van een ‘morele eed’. “Maar als je de bedrijfscultuur bij banken wilt veranderen”, zegt De Dreu, “kun je beter bij de top beginnen.”