Aquarel vol bijgeloof: 8.500 euro

Op de antiekbeurs PAN zijn talloze curiositeiten te koop. Zoals de persoonlijke stoel van ontwerper W.H. Gispen of sieraden die hindoevrouwen in het haar droegen. Een selectie uit het aanbod.

Foto’s Pan

Decimale klok: 14.500 euro

Gude & Meis antieke klokken uit Amsterdam biedt een zeldzame, waarschijnlijk Duitse precisieklok aan. De tijdsaanduiding op deze ongeveer 175 jaar oude klok is decimaal: 10 uren van 100 minuten van 100 seconden. Op de foto is het dus bijna middag, namelijk 4 uur, 82 minuten en 38 seconden. Het handvat en de stelschroeven aan de zijkanten duiden op ambulant gebruik. Mogelijk diende dit 35 cm hoge klokje voor astronomische waarnemingen op een tijdelijke locatie. De grondlegger voor de moderne astronomie, de Fransman Pierre-Simon Laplace (1749-1827), deed al zijn metingen decimaal.

Benin brons: ‘prijs op aanvraag’

De Eindhovense tribal arts-specialist Salon Sanne Nies presenteert een negentiende-eeuws bronzen Benin-hoofd van een koningin-moeder. Het koninkrijk Benin (niet te verwarren met het huidige Benin) was vanaf de dertiende eeuw een machtig Afrikaans koninkrijk in het huidige Nigeria. Totdat het Britse leger de hoofdstad vernietigde. Als oorlogsbuit namen de Britten duizenden bronzen beelden uit het paleis mee. 200 zijn in bezit van het British Museum. Nog eens 2.200 zijn verspreid over Europa en Amerika. In Nigeria zelf zijn er 50. Het land doet moeite om de geroofde bronzen terug te krijgen. Dit 48 centimeter hoge beeld is omstreeks 1900 naar Groot-Brittannië gekomen. Het komt uit een particuliere Duitse collectie en staat niet geregistreerd bij het Art Loss Register.

Aquarel vol bijgeloof: 8.500 euro

Mark Smit uit Ommen brengt een curiositeit tussen de serieuze schilderkunst: een humoristische aquarel van Hans Kresse (1921-1992). Kresse leeft voort als de schepper van Eric de Noorman, samen met Kapitein Rob en Tom Poes de eerste Nederlandse strip van formaat. In deze aquarel (50×65 cm) schildert Kresse tientallen vormen van bijgeloof: van een bruid die door de bruidegom over de drempel wordt gedragen tot een politieman die door een vogel op zijn kop wordt gescheten. Kresse, zelf ook zeer bijgelovig, maakte de aquarel in 1962 voor het tijdschrift Revue.

Antieke zilverdruk: 3.500 euro

PAN-debutant Lennart Booij, Rare items and fine Art uit Amsterdam biedt zestien zilverdrukken aan van een bijna vergeten fotograaf: Paul Burty Haviland (1880-1950). Deze Frans-Amerikaanse ondernemer, schoonzoon van glaskunstenaar René Lalique, maakte vrouwenportretten die hij in beperkte oplage afdrukte om ze onder vrienden te verspreiden. Dankzij het archief van Musée D’Orsay kon Booij, in de jaren negentig bekend door zijn politieke activiteiten voor de PvdA en Niet-Nix, bijna alle portretten identificeren. Dit is een portret uit 1927 van Boby Terouanne, een Parisienne in een Lanvin-jurk.

Gouden haarsieraad: 22.500 euro

Van Gelder Indian Jewellery uit Den Bosch, de enige antiquair in het Westen gespecialiseerd in antieke sieraden uit India, biedt een traditionele negentiende-eeuwse hoofdversiering uit Rajasthan aan, een zogeheten talaisaman. De twee buitenste hangers hebben een maanmotief, op de hanger in het midden staat een zon. De hangers zijn van goud, gezet met bergkristal en robijn en een rand van kleine parels. Hindoevrouwen droegen dergelijke juwelen in het haar.

Gispenstoel van Gispen: 3.000 euro

De stoel van de ontwerper en fabrikant zelf – designspecialist De Andere Tijd uit Kampen verrast met een exemplaar van de Gispenstoel No. 208 afkomstig uit de privé-inboedel van W.H. Gispen. Deze in 1934 vervaardigde stoel is in originele staat: met de bakelieten armleggers, de eerste gele lak, en aan de onderzijde van de zitting een blikken merkplaatje. De weduwe Gispen bood de stoel in de jaren tachtig op een veiling aan. Toen niemand erop bood, kocht een jonge veilingmedewerker hem. Die veilingmedewerker, Timo de Rijk, is inmiddels hoogleraar Design, Culture & Society aan de Universiteit van Leiden en de TU Delft. Na ruim een kwart eeuw doet hij afstand van zijn Gispenstoel.

Logoschedel: 6.800 euro

Contempo Galerie uit Rotterdam toont een met bedrijfslogo’s beschilderde mensenschedel van de Brabantse kunstenaar Gurt Swanenberg (1976). Met deze moderne memento mori, getiteld Peccator (Sinner, Consumer) (2014), sluit Swanenberg een reeks beschilderde skeletten en schedels af die de zeven hoofdzonden vertegenwoordigen. Eerder voorzag hij bijvoorbeeld een leeuwenschedel met merken uit de wapenindustrie en een bokkenkop met merken uit de pornobranche.