Verkiezingen: lokale partijen scoren goed, PvdA en VVD leveren in

Uit de eerste uitslagen van de herindelingsverkiezingen – die vandaag in zestien gemeenten zijn gehouden en waar zes nieuwe gemeenten uit gaan voortkomen – blijkt dat lokale partijen zoals verwacht goed hebben gescoord. De PvdA en VVD, de twee partijen die landelijk een coalitie vormen, leveren in.

Stemmen worden geteld in het stadhuis van Alkmaar na de herindelingsverkiezingen. Foto ANP / Koen van Weel

Uit de eerste uitslagen van de herindelingsverkiezingen - die woensdag in zestien gemeenten zijn gehouden en waar zes nieuwe gemeenten uit gaan voortkomen - blijkt dat lokale partijen zoals verwacht goed hebben gescoord. De PvdA en VVD, de twee partijen die in Den Haag de coalitie vormen, leveren in.

Hoewel in een aantal gemeenten de afgelopen week landelijke kopstukken campagne voerden, zijn de uitslagen van woensdagavond moeilijk landelijk te vertalen. Er werd woensdag in slechts zes fusiegemeenten gestemd en lokale thema’s spelen traditiegetrouw een hoofdrol bij gemeenteraadsverkiezingen. Toch werden de uitslagen in Den Haag - zoals altijd bij lokale verkiezingen - met grote aandacht gevolgd.

Symbolisch verlies voor SP in Oss

Uit de voorlopige uitslag in Oss blijkt dat PvdA en VVD fors inleveren: de sociaal-democraten gaan van vier naar twee zetels, de liberalen van zes naar drie. De SP zou zijn negen zetels in Oss behouden, maar lokale partij Voor de Gemeenschap zou ten koste van de socialisten in Oss de grootste worden (van 8 naar 11 zetels). Dat is een klap voor de SP, zegt onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

“Als dit echt de uitslag wordt, is dat een tegenvaller voor SP-leider Roemer. Het is toch wel heel symbolisch dat een lokale partij in Oss, wat de bakermat is van de SP (oud-leider Jan Marijnissen komt er vandaan - red.), de grootste wordt.”

In Den Bosch behaalde D66 de meeste stemmen. De sociaal-liberalen kwamen uit op vijf zetels (plus twee), net als de lokale partij Bosch Belang en de VVD, die daarmee twee zetels inlevert. Het CDA krijgt ook vijf zetels, een winst van één. De PvdA levert in Den Bosch een zetel in en zakt van vijf naar vier.

De einduitslag in Den Bosch:

Twitter avatar josvdven Jos van de Ven einduitslag zetels: VVD 5 GL 3 PvdA 4 BB 5 CDA 5 RB 5 SP 3 D66 5 BVP 3 OPA - Groenen 1 #verkiezingen073 #BD

Lokalen winnen in Alkmaar en kleinere gemeenten

In Alkmaar, dat met twee kleine gemeenten wordt samengevoegd, werd het lokale OPA (Onafhankelijke Partij Alkmaar) de grootste partij met ongeveer 22 procent van de stemmen. De PvdA, dat net als OPA zeven zetels had in de raad, werd tweede met zo’n 14 procent van de stemmen en levert een zetel in. Het CDA en de VVD krijgen vier zetels in de nieuwe raad.

In de nieuwe gemeente Nissewaard, die gaat bestaan uit Spijkenisse en Bernisse, wordt de lokale partij ONS (Onafhankelijk Nieuw Spijkenisse) volgens de eerste exit-poll de grootste. In een andere nieuwe gemeente, Krimpenerwaard, pakte de lokale partij Gemeentebelang Krimpenerwaard de meeste zetels. In de Gelderse gemeenten Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen gingen de lokale partijen en het CDA woensdagavond laat nog nek-aan-nek.

Twitter avatar keesvdstaaij Kees van der Staaij Dankbaar voor prachtige uitslag Krimpenerwaard: SGP 5 zetels! @SGP_K5

‘Coalitiepartijen profiteren niet van kabinetsbeleid’

In het algemeen laten de uitslagen een voortzetting van de trend bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart dit jaar zien, zegt Niemantsverdriet:

“Je ziet dat dezelfde trend doorzet: de coalitiepartijen verliezen, de PvdA extra ten opzichte van de VVD. D66 wint, kijk naar Den Bosch. Door al het gedoe in de PvdA (denk aan de onlangs opgestapte Kamerleden) zou je bijna vergeten dat ook de VVD electoraal in de problemen zit. Beide partijen kunnen volstrekt niet profiteren van het kabinetsbeleid.”

Bekijk een fotoserie over de verkiezingen van vandaag:

De opkomst bij de herindelingsverkiezingen was in het algemeen laag. Zo ging in Den Bosch maar 40 procent van de kiezers naar de stembus, bijna tien procent minder dan in 2010. In de andere gemeenten waren de percentages niet veel beter, met uitzondering van de Gelderse gemeenten waar zo’n 65 procent opkwam. Lage opkomstcijfers bij herindelingsverkiezingen zijn ‘normaal’: een gebrek aan media-aandacht en een gebrek ook aan een grootscheepse politieke campagne spelen hierbij een belangrijke rol. Maar uit nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau waar NRC woensdag over schreef, blijkt dat de opkomst in gefuseerde gemeenten ook bij latere lokale verkiezingen persistent achterblijft ten opzichte van gemeenten die niet zijn samengevoegd.

Zestien gemeenten worden zes nieuwe gemeenten

Per 1 januari zullen de zestien gemeenten waarin vandaag kon worden gestemd opgaan in de zes nieuwe gemeenten. Het totale aantal gemeenten in Nederland daalt straks van 403 naar 393. Er kon vandaag worden gestemd in Den Bosch, Maasdonk en Oss (straks de gemeente Den Bosch en de gemeente Oss), in Alkmaar, Graft-De Rijp en Schermer (straks allemaal Alkmaar), in Bernisse en Spijkenisse (straks Nissewaard), in Groesbeek, Millingen aan de Rijn en Ubbergen (straks Groesbeek of Berg en Dal) en Bergambacht, Nederlek, Ouderkerk, Schoonhoven en Vlist (straks Krimpenerwaard).