Column

Leukste toespraak bij Opzij is van een man

Slechts twee aan de beurs genoteerde Nederlandse bedrijven hebben een vrouwelijke CEO, zegt juryvoorzitter Sybilla Dekker. Een van hen wordt op deze feestelijke avond van het blad Opzij tot machtigste vrouw van Nederland 2014 verkozen. Herna Verhagen, CEO van PostNL, weet hoe ze een dankwoord moet houden. „Verbinding, diversiteit en transparantie” klinkt het in modern managersjargon, en „If you can dream it, you can do it”. Ergens moet er een opleiding bestaan die managers (m/v) leert zulke begeesterende, maar niet al te betekenisvolle toespraken te houden.

De vaststelling van de Top 100 Machtige Vrouwen van Opzij is een jaarlijks evenement. De enkele honderden aanwezigen in het Amsterdam Theater moeten wel even doorbijten voor het sympathieke streven, vrouwen op de voorgrond te plaatsen in het openbare leven: bijna drie uur toespraken. En wat voor toespraken: bijna iedereen slaat een opwekkende toon aan, en dan niet alleen voor de vrouwenzaak in het algemeen („ga buiten de gebaande paden”) maar ook ter wille van hun functie, of het nu bestrijding van seksueel geweld tegen kinderen of onderwijs voor meisjes in derdewereldlanden is.

Aan Neelie Kroes, zojuist vertrokken als eurocommissaris, wordt een ‘oeuvreprijs’ uitgereikt – een ‘oeuvre’ van macht kennelijk. Zij erkent volmondig niet te hebben voldaan aan wat in veel toespraken als norm wordt afgeschilderd: de harmonische combinatie van gezinsleven en carrière. Kroes’ dankwoord klinkt trouwens helemaal een beetje, als uit een andere tijd afkomstig – vage lofzangen op verandering om de verandering, en Europese idealen. Duidelijk iemand van vóór de crisis en van voordat we wisten dat neoliberale ‘niet bang zijn voor verandering’-mystiek vaak uitliep op afbraak van de publieke sector en zelfverrijking door managers.

Het streven naar vrouwenemancipatie en meer participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt is natuurlijk een constante – met tot op heden in cijfers neergelegde, teleurstellende resultaten. Bijna geen spreker verwoordt of meer inbreng van vrouwen het maatschappelijk leven zou verbeteren, of veranderen. Alleen Marja Elsinga, hoogleraar in Delft, maakt nog zo’n opmerking: dat bij wetenschappelijk onderzoek mannen vooral goed zijn in ‘focussen’ en vrouwen meer in de breedte denken, en dat het elkaar zo mooi aanvult. Verder is het streven naar meer vrouwen op machtige posities gewoon een doel op zichzelf geworden, dat kennelijk geen nadere argumenten behoeft.

De leukste toespraak is – het spijt me dat ik het zeggen moet – de enige van een man, vicepremier Lodewijk Asscher. Die vertelt nogal geestig over zijn moeder, Irene Asscher-Vonk, die lid van de Emancipatieraad en later de SER was. Als ze geen zin had in de talloze borrels en etentjes waarmee een traditioneel Nederlands bestuurdersmilieu de contacten placht te smeren, zei ze gewoon dat ze thuis moest strijken, en niemand die begreep dat het een grap was. Maar verder is zo’n avond van Opzij met alleen maar vrouwelijke sprekers natuurlijk net zo saai als een avond met alleen mannen.