‘Lage opkomst verkiezingen herindeling gemeenten’

Een man stemt voor de herindeling op het Centraal Station van Den Bosch. Foto ANP / Remko de Waal

De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen voor de herindeling van diverse gemeenten is tot nu toe laag. Dat schrijft de NOS. In de gemeente Den Bosch was de opkomst om 16.00 uur 22 procent, dat was vier jaar geleden nog 28 procent.

In Gelderland, waar de gemeenten Groesbeek, Millingen en Ubbergen na 1 januari samen verder gaan, ligt de opkomst hoger. Rond 17.30 uur had daar 45 procent van de stemgerechtigde bevolking zijn stem uitgebracht. Volgens een verkiezingsadviseur zal dit percentage nog verder groeien naar 60 tot 70 procent, aldus de NOS. Dit komt volgens de adviseur vooral doordat de kiezers ook voor een nieuwe naam mogen stemmen.

In Zuid-Holland fuseren de gemeenten Spijkenisse en Bernisse. Hier ligt de opkomst - om 17.30 - nog lager: op 18,9 procent. Hetzelfde beeld is zichtbaar in de Krimpenerwaard. Ten slotte gaan ook de inwoners van Alkmaar, Schermer en Graft-De Rijp naar de stembus; daar lag het opkomstpercentage om 15.30 uur op 26 procent.

CPB: daling in opkomst na herindeling

De bevindingen lijken te corresponderen met een onderzoek van het Centraal Planbureau. Dat stelt dat kiezers door verkiezingen over herindelingen minder snel weer willen stemmen.

Een aantal verklaringen voor de dalende opkomst is mogelijk, zegt onderzoeker Sander Gerritsen: “Kiezers blijven weg omdat voor hun gevoel hun stem in de grotere gemeente minder waard wordt.” Ook leidt een plotse bevolkingsgroei mogelijk tot een soort bystander effect: de individuele kiezer voelt minder verantwoordelijkheid om de democratie te redden – er zijn immers genoeg andere stembusgangers. Derde verklaring is een ervaren verlies aan identiteit: de dorpeling die zich minder thuis voelt in de grotere gemeente.

Het kabinet is juist vóór grotere gemeenten. De helft van de Nederlandse gemeenten telt minder dan 25.000 inwoners, en in het regeerakkoord staat dat alle gemeenten ‘op termijn’ honderdduizend inwoners of meer moeten tellen. Fusies zouden leiden tot een hogere kwaliteit van bestuur. Een groter ambtenarenapparaat kan beter opboksen tegen de grote zorgtaken die op gemeenten afkomen, is de gedachte.

Kiesgerechtigden kunnen zich nog tot 21.00 uur vanavond bij het stembureau melden; in totaal mogen 475.000 inwoners naar de stembus.