Deze ‘typisch Rotterdamse’ ballen komen voor het Centraal Station

De inzet was hoog: het moest “een nieuw baanbrekend beeld” worden voor Rotterdam Centraal. Een “tweede Zadkine”. Vanmorgen is bekend geworden hoe en door wie die opdracht wordt vervuld. De Deense kunstenaar Olafur Eliasson ontwierp twee kussende wereldbollen, die elkaar raken op Rotterdam.

Artist impression van het kunstwerk.

De inzet was hoog: het moest “een nieuw baanbrekend beeld” worden voor Rotterdam Centraal. Een “tweede Zadkine”. Vanmorgen is bekend geworden hoe en door wie die opdracht wordt vervuld. De Deense kunstenaar Olafur Eliasson ontwierp twee kussende wereldbollen, die elkaar raken op Rotterdam.

The Kissing Earth, zo heet het kunstwerk officieel. Die naam houd in de volksmond vermoedelijk niet lang stand; onder meer ‘de ballen van Rotterdam’ kwam al voorbij.

Een daarvoor aangestelde vijfkoppige commissie koos het kunstwerk unaniem uit vijf ontwerpen. Met trots, want gerenommeerd kunstenaar Eliasson, met publieke werken in onder meer Londen en New York, heeft normaliter een wachtlijst van zo’n twee jaar. Voorzitter Cees de Bruin (oud-wethouder van Cultuur):

“Eliasson is een van de bekendste kunstenaars van monumentale kunstwerken ter wereld. Dat we hem naar Rotterdam kunnen halen, zie ik als een goede zaak.”

Welke andere kunstenaars in de race waren, wil de commissie niet kwijt. Commissielid Jaap Guldemond, momenteel werkzaam voor filmmuseum EYE: “Dan wordt het een soort winnaar-verliezersverhaal. Maar het waren ook grote, belangrijke kunstenaars. We zijn heel blij dat zij voor Rotterdam willen werken.”

De wereldbollen zijn deels gemaakt van spiegelend materiaal…

…en worden verlicht in het donker:

(Klik op de foto’s voor grotere versies)

‘Typisch Rotterdams’

Eliasson heeft een band met Rotterdam, zegt de commissie. Hij maakte in 2005 een installatie voor het Boijmans van Beuningen. En een van zijn eerste internationale tentoonstellingen was in Rotterdam: Manifesta, in 1996. Commissielid Jaap Guldemond, momenteel werkzaam voor het filmmuseum EYE: “Kwam hij met een Volkswagenbusje naar Rotterdam, om hier zijn werk maken, in het park bij Boijmans.” The Kissing Earth is volgens de commissie “typisch Rotterdams”.

Guldemond:

Er zit een soort vooruitgangsoptimisme in. Die wederopbouwgedachte, dat kenmerkt Rotterdam. Ik denk zeker niet dat hij dit voor Amsterdam gemaakt zou hebben. Het is ook een beeld van nu: open, gemaakt van een spiegelend materiaal. De bezoeker bepaalt dus hoe het eruit ziet. En in het werk is Rotterdam het centrum van de wereld. Het gaat over Rotterdam als wereldstad; er wonen hier meer dan 170 nationaliteiten.”

De bedoeling is dat toeristen straks speciaal voor het beeld naar Rotterdam komen. De opdracht was, zegt De Bruin, een iconisch beeld vinden waar de stad van kan gaan houden. “Zoiets kost natuurlijk tijd, maar dat gaat vast gebeuren.”

“Als je gehaast uit het station komt, wil je er toch even naar kijken. Het is een prachtig object tussen als die grauwe kantoorkolossen. En in die spiegels kunnen mensen selfies maken, zo gaat dat tegenwoordig.”

Het budget voor het kunstwerk is 1,5 miljoen euro, maar het is nog niet duidelijk hoe veel het precies gaat kosten - het ontwerp is nog niet definitief. De gemeente betaalt vijf ton, de rest van het geld moet van sponsoren komen.

Discussies, discussies

Is het alleen maar halleluja? Nee, natuurlijk niet: er ging een hevige discussie over kunst bij het station aan vooraf. Een groep wilde het beroemde beeld De Verwoeste Stad van Zadkine verplaatsen, een andere groep wilde dat ab-so-luut niet (“heiligenschennis”). Het besluit viel in het voordeel van de eerste groep, maar vast niet definitief, want de discussie over het al dan niet verplaatsen van Zadkine laait om de paar jaar op.

En ook over dit beeld zal wel weer discussie over ontstaan, liet D66-wethouder Adriaan Visser zich volgens het AD al ontvallen. D66-raadslid Jos Verveen (zelf overigens “onder de indruk”):

“Er zijn ook mensen die zeggen: wat zonde, heb je een groot plein, pleur je er twee van die ballen neer. Rotterdam moet nog een beetje wennen aan ruimte.”

Over Olafur Eliasson

Eliasson is vooral bekend geworden door zijn installatie The Weather Project (2003) in de Turbine Hall van het Tate Modern in Londen. Daarmee bootste hij de lucht na: zon, hemel (het plafond was een spiegel, waarin bezoekers zichzelf zagen), mist. Ook maakte hij New York City Waterfalls (2008): vier watervallen bij de East-River; een van de duurste publieke kunstwerken in New York ooit (12,4 miljoen euro).

The weather project from Studio Olafur Eliasson on Vimeo.