‘De levenden en doden zingen samen’

De Japanse filmmaakster, geliefd in het festivalcircuit, geeft zich over aan natuurmystiek in ‘Still the water’.

Still the water, de nieuwe film van de gelauwerde Japanse cineast Naomi Kawase, die bol staat van de natuurmystiek, gaat over de 16-jarige Kaito die op het subtropische eiland Amami haar eerste vriendje ontmoet. Tegelijkertijd ligt haar moeder, tevens sjamaan, op sterven. Volgens Kawase is de film een nieuw begin, een keerpunt in haar werk: „Dit is de eerste film die ik heb gemaakt sinds het overlijden van mijn grootmoeder, die me heeft opgevoed. Op het eiland waar de film zich afspeelt, Amami, liggen de wortels van mijn familie. Ik heb daar altijd willen filmen. Na de dood van mijn grootmoeder was het juiste moment gekomen: ik wilde een film maken over leven en dood, als een cyclus die zich steeds herhaalt.

„In de film staat de lange sterfscène van de moeder centraal, maar dat is geen beangstigend of triest moment. In de authentieke, traditionele gebruiken en rituelen die je ziet, gaat de ziel van de moeder over op de dochter. De mensen van het eiland begeleiden die zielsverhuizing met hun zang en dans. Daarom spreekt er een soort verstilling uit die scène. De levenden en de doden zingen samen.

„De bewoners van het eiland geloven dat wind, zon en bomen bewoond zijn door geesten. De natuur in Japan kan heel wreed zijn, met aardbevingen, tsunami’s, vulkaanuitbarstingen. Het traditionele geloof biedt de mogelijkheid om dat te leren accepteren, omdat de natuur goddelijk is, zelfs in een land waar zoveel natuurrampen voorkomen. De sjamanen zelf bevinden zich op de grens van de wereld van de goden en de mensen, en kunnen met beide sferen in contact treden.

„Dat mystieke gevoel van verbondenheid met de schepping kun je ervaren in de natuur, maar ook in de stad. Beide aspecten keren terug in de film. Ik leef zelf in Tokio, ik neem de trein, ik gebruik internet, ik leid een modern bestaan. Maar het stadsleven alleen is niet genoeg. Het leven in de stad is gebaseerd op welvaart, op materiële zaken. Maar er zijn ook nog de dingen die we niet kunnen zien, die alleen in ons hart bestaan. Die zijn veel belangrijker voor ons bestaan dan de zichtbare dingen.

„Dat mystieke gevoel van verbondenheid met de schepping zie je ook terug in een film als The Tree of Life van Terrence Malick, maar er is ook een groot verschil. Hij is een christen die gelooft in één God. Wij geloven in tienduizenden goden. Maar als het gaat om de verbondenheid van de personages met de natuur zijn er wel parallellen met mijn film.”