Consument, kom uit je luie stoel!

Overstappen naar een nieuwe energiemaatschappij is goed voor je portemonnee, maar ook blijven kan lonend zijn. Lees wel de kleine lettertjes goed. Want al die voordelen worden wel verrekend in hogere stroom- en gastarieven.

Wie de moeite neemt om elk jaar over te stappen naar een nieuwe leverancier, kan het meest besparen op zijn energierekening. Volgens sommige overstapsites wel 200 tot 300 euro per jaar. Maar merkwaardig genoeg nemen lang niet alle consumenten de moeite om dat te doen.

Volgens cijfers die de Autoriteit Consument en Markt (ACM) vandaag bekend heeft gemaakt, is tussen juli 2013 en juli 2014 slechts 12,7 procent van alle consumenten overgestapt naar een andere leverancier. Nagenoeg evenveel – voor wie het precies wil weten: zelfs 0,1 procent minder – als in dezelfde periode een jaar eerder.

Toch is de afgelopen tien jaar niet iedereen in zijn luie stoel blijven zitten. Sinds de volledige liberalisering van de elektriciteits- en gasmarkt op 1 juli 2004 is meer dan de helft van de afnemers ‘actief’ geweest op de markt.

Volgens de gegevens van de ACM is 55 procent van alle Nederlanders de afgelopen jaren minstens één keer overgestapt naar een nieuwe leverancier. Een klein deel, 7 procent, heeft wel eens navraag gedaan, maar is uiteindelijk nooit overgestapt. En 38 procent heeft helemaal nooit iets ondernomen.

Maar de nieuwsgierigheid neemt toe. Ben Woldring, oprichter en eigenaar van vergelijkingssite Gaslicht.com, ziet het aantal bezoekers op zijn site rap groeien. Tot nog toe trok hij dit jaar 30 procent meer bezoekers dan vorig jaar in dezelfde periode.

Aan de telefoon legt hij de belangrijkste regels uit van het ‘overstapspel’. „Het gaat erom dat je ieder jaar de welkomstpremie incasseert.” De hoogste bieder op dat gebied is Energiedirect dat nieuwkomers een jaarcontract biedt met een premie van 198 euro. Maar let wel: die premie geldt slechts voor een jaar. Als je het grote voordeel van een premie vast wil houden, moet je op zoek naar een nieuwe premie. Bij een volgende leverancier.

Uitgangspunt bij de vergelijking is het gemiddelde gebruik per huishouden van 3.500 kWh (kilowattuur) aan elektriciteit en 1.800 kubieke meter aan gas, per jaar. Daarvoor betaal je gemiddeld een bedrag van 2.068 euro per jaar bij de grote drie leveranciers: Essent, Nuon en Eneco. Deze drie spelers beheersen 80 procent van de markt.

iPhones en iPads

Het voordeel zit vooral bij de kleinere spelers, de andere 20 procent die hun marktaandeel proberen te vergroten. Die lokken hun nieuwe klanten met forse premies en soms zelfs iPhones of iPads, al moet je met die laatste aanbiedingen oppassen, omdat de telefoontjes en tablet natuurlijk gewoon verrekend worden in hogere stroom- en gastarieven. De vergelijkingssites laten dat keurig zien.

Belangrijk is om te weten dat overstappen naar een nieuwe energieleverancier de afgelopen jaren erg gemakkelijk is geworden. Waar de consument in de eerste jaren nog wel eens de weg kwijtraakte in het traject van de ene naar de andere leverancier, hoeft hij zich nu alleen maar te melden bij de nieuwe leverancier en die handelt de zaak verder af.

Consumenten met contracten voor onbepaalde tijd – en dat zijn nog altijd verreweg de meesten – kunnen op elk gewenst moment overstappen. Consumenten met tijdsgebonden contracten kunnen vanaf ongeveer twee maanden voor het einde van het contract overstappen, waarbij de nieuwe energieleverancier het oude contract automatisch opzegt en het nieuwe laat ingaan zodra het oude afloopt. Dankzij een centraal overstapregister kun je nooit meer met twee energiecontracten tegelijk opgescheept zitten.

Woldring van Gaslicht.com: „De overstapdrempels zijn de afgelopen jaren weggenomen door de overheid, waardoor er nu echt sprake is van een vrije energiemarkt voor de consument.” Hij wijst onder andere op het feit dat een éénjaars contract in het verleden automatisch werd verlengd naar een volgend éénjaarscontract, waar je dan weer een jaar, tot de einddatum, aan vastzat. Nu gaat het één-jaarscontract na afloop automatisch over in een contract voor onbepaalde tijd, dat elk moment kan worden opgezegd.

Wat de overstap ook makkelijker maakt, is dat de consument tegenwoordig één rekening krijgt voor levering en netbeheer. Tot ruim een jaar geleden kreeg hij vaak twee rekeningen, wat vooral bij overstappen tot grote verwarring leidde.

Slapende klanten

Niet alleen ‘overstappen’, maar ook ‘blijven’ kan geld opleveren. Essent en Nuon zijn recentelijk begonnen met het belonen van bestaande klanten. Essent biedt een product (ZekerDalen) waarbij klanten die ten minste vijf jaar blijven 10 procent op hun stroomtarief besparen. Nuon biedt zijn klanten zelfs uitzicht op 25 procent korting met Blijven Loont.

Aantrekkelijke aanbiedingen, maar je moet wel op de kleine lettertjes letten. In beide gevallen gaat het uitsluitend om de stroomprijs en niet om het gas dat het grootste deel van de leveringskosten bepaalt. Bovendien, zo benadrukt Woldring, profiteren de slapende klanten – en dat zijn de meesten – niet automatisch van deze nieuwe aanbiedingen. Ze moeten zich zelf aanmelden.

En dan nog – laten de vergelijkingssites zien – ben je als het om het geld gaat, honderden euro’s voordeliger uit bij overstappen. Maar, zegt Anita Vegter van de ACM, dat is vaak niet de belangrijkste overweging. Veel consumenten blijven bij hun oude contract omdat ze weten wat ze hebben en niet wat ze krijgen. „Ze denken dat ze bij een nieuwe leverancier slechter af zijn.” Consumenten hebben weinig vertrouwen dat energiebedrijven het belang van de consument vooropstellen.

Een andere reden voor het gebrek aan animo om over te stappen is volgens de ACM de veelheid aan producten waar de consument tussen moet vergelijken. Om daar enige orde in te brengen, hebben de energieleveranciers onlangs afgesproken om een Aanbod op Maat uit te werken. Vegter: „Dat aanbod zou beter aan moeten sluiten bij de specifieke situatie van de consument en tot een rekening moeten leiden die beter aansluit bij de verwachting”.

Niets doen kost altijd geld, zelfs als je huidige energieleverancier er op de vergelijkingssites gunstig uitspringt, waarschuwt de ACM. De kans is groot dat de consument namelijk juist niet dat specifieke product afneemt, dat het in vergelijking met andere leveranciers goed doet.

Er zit maar één ding op: toch maar uit de luie stoel komen. Vegter: „Er valt in Nederland echt wat te kiezen en de prijsverschillen zijn groot. Wil je daar als consument van profiteren, dan moet je actief worden.”