Welterusten Philae, Rosetta waakt

Philae kwam ongelukkig terecht op komeet 67P. Het is onzeker of de komeetlander genoeg zonlicht op kan pikken om uit zijn winterslaap te komen. Maar hij heeft wel bijna z’n hele meetprogramma afgewerkt.

Het ruwe oppervlak van komeet 67P. De sonde Rosetta maakte deze opname op acht kilometer van het komeetoppervlak. Foto ESA/Rosetta/ NAVCAM

Na drie spannende dagen viel zaterdagnacht om 01.36 uur het doek voor de korte maar historische missie van de Europese komeetlander Philae. Ondanks tegenslagen heeft het snuffelende, porrende en borende toestel een grote hoeveelheid gegevens verzameld.

Philae maakte afgelopen woensdag een ongelukkige landing op het oppervlak van komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Maar hoewel hij daarbij schuin in een schaduwrijke kuil terechtkwam, waardoor zijn zonnepanelen te weinig stroom opwekten, kon Philae op ‘accukracht’ vrijwel zijn complete meetprogramma afwerken.

Met het porren en boren in het komeetoppervlak werd tot op het laatste moment gewacht, omdat het risico bestond dat Philae zou kantelen of zichzelf van het komeetoppervlak zou duwen. Pas donderdagavond laat werd ‘MUPUS’ geactiveerd, een instrument dat een 35 centimeter lange pen met sensoren de bodem insloeg om de temperatuur en mechanische eigenschappen ervan te onderzoeken.

Op vrijdagavond werd ook het boorinstrument SD2 aan het werk gezet. Zeker is dat de boor over de volledige lengte is uitgeschoven en weer is ingetrokken. Maar of het is gelukt om de chemische samenstelling van het daarbij binnengehaalde grondmonster te bepalen, moet nog blijken.

Deze cruciale onderdelen van de landingsmissie moeten inzicht geven in de materie waaruit de komeet is opgebouwd, en daarmee indirect in het oermateriaal waaruit onze aarde en de overige planeten van ons zonnestelsel zijn ontstaan.

In zijn laatste uren heeft Philae alle verzamelde gegevens, via het nog steeds om de komeet cirkelende ‘moederschip’ Rosetta, doorgeseind naar de aarde. Ook kon de komeetlander nog een stukje worden gedraaid, zodat zijn zonnepanelen iets meer zonlicht oppikken. Of de kometensonde daarmee genoeg energie opwekt om ooit nog uit zijn winterslaap te komen, is hoogst onzeker. Maar onmogelijk is het niet: de komende maanden wordt de afstand tussen de komeet en de zon geleidelijk kleiner en neemt de intensiteit van het zonlicht toe.