Abe hint op voortzetting van stimuleringsbeleid

Ondanks omvangrijke stimuleringsmaatregelen is de Japanse economie opnieuw in een recessie beland. Hoe nu verder, premier Abe?

De nationalistische Japanse premier Shinzo Abe is een eerzuchtig man en het laatste wat hij wil is een herhaling van zijn mislukte premierschap van 2006-2007. Hij is vastbesloten de geschiedenis in te gaan als de man die Japan na jaren van stagnatie met een gedurfd economisch beleid weer uit het slop trok en in de internationale arena een grotere plaats wist te bezorgen.

Toch is hij twee jaar na zijn glorieuze rentree en een flitsende start van zijn ‘Abenomics’ opnieuw in moeilijkheden. Ondanks een reusachtig stimuleringsprogramma voor de economie is Japan, zo bleek gisteren uit voorlopige cijfers, tegen de verwachting in opnieuw in een recessie beland. De economie kromp met 1,6 procent vergeleken met een jaar eerder. „Niet zo bemoedigend”, noemde Abe, geen man van veel uiterlijke emotie, de cijfers.

Hoewel het in zulke omstandigheden niet voor de hand ligt het parlement te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven, is dit precies wat veel analisten in Tokio verwachten. Mogelijk vandaag al zou Abe dit besluit bekendmaken. In december al kunnen de verkiezingen volgen.

Wat heeft Abe hierbij te winnen? Met een ververst kiezersmandaat kan hij een omstreden btw-verhoging uit stellen of zelfs helemaal schrappen. Veel economen denken dat zo’n verhoging de economie een nieuwe dreun zou geven. Ook de meeste kiezers zijn er niet voor, blijkt uit peilingen. Met steun van de kiezers zou Abe een wet van het vorige kabinet die voorzag in die btw-verhoging, ongedaan kunnen maken. Dan kan hij zijn radicale stimuleringsbeleid voortzetten, om zo uit de deflatie te raken, die Japan al twee decennia verlamt.

Abe leek daar zelf gisteren op een receptie al op te zinspelen. „Wij grijpen een kans om uit de langdurige deflatie te raken en die kans mogen we niet missen”, zei hij.

Met steun van de kiezers kan Abe het opnemen tegen het machtige ministerie van Financiën, dat zich al jaren zorgen maakt over de enorme staatsschuld. De btw-verhoging is goed voor de schatkist, zeggen zij. Ook binnen Abe’s eigen Liberaal Democratische Partij (LDP) zijn er velen die het onverantwoord vinden de geldkraan steeds verder te openen.

Er schuilen meer voordelen voor Abe in zo’n hernieuwd mandaat. Zo zou hij zijn handen vrij hebben om Japan te ontdoen van het ‘vredeskorset’, waarin het zich na de Tweede Wereldoorlog heeft gestoken. Het roemruchte artikel 9 van de grondwet verbiedt Japan oorlog te voeren om internationale conflicten te beslechten. Alleen strikte zelfverdediging mag.

Abe is dit een doorn in het oog, te meer nu China steeds machtiger wordt. Hij wil van Japan een ‘gewoner’ land maken, dat zo nodig in staat is ook buiten zijn eigen grenzen geweld te gebruiken. Veel Japanners zijn echter sceptisch over dit streven.

Ook zou een nieuw mandaat Abe’s plannen om Japans kernreactoren weer in bedrijf te nemen, vergemakkelijken. Maar een meerderheid van de Japanners voelt daar – ruim drie jaar de nucleaire ramp bij de centrale van Fukushima Dai’ichi – niets voor.

Gunstig voor Abe is dat de oppositie op het moment onderling verdeeld is. De Democratische Partij van Japan (DPJ) is ook nog niet bekomen van de grote nederlaag van 2012.

Maar het blijft een gok voor Abe, wiens populariteit de laatste tijd is gedaald, om midden in een recessie nieuwe verkiezingen te houden. Vinden de kiezers de economie belangrijker dan zijn minder geliefde plannen voor de kernenergie en het Japanse defensiebeleid? Zoals het ook een reuzengok blijft om de economie aan te zwengelen door almaar meer yens te drukken, terwijl de staatsschuld steeds verder oploopt. Maar een geloofwaardig alternatief is er op het ogenblik nauwelijks voorhanden.