Zes vragen over de uitbraak van vogelgriep in Nederland

Foto ANP/Rick Nederstigt

We mogen even niet naar de kinderboerderij, kippen moeten tot morgen binnenblijven en het is nu afwachten welke maatregelen de Europese Unie gaat nemen om de nieuwe uitbraak van vogelgriep in Nederland in te dammen. Zes vragen over ‘aviaire influenza’.

Waar is de vogelgriep vastgesteld?
Vooralsnog gaat het om één pluimveeboerderij in Hekendorp. Daar werd afgelopen zaterdag het virus van het type H5N8 vastgesteld, waarna de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) overging tot het ruimen van de 150.000 kippen.

In Engeland dook het virus gisteren op, in Yorkshire. Ook hier gaat het om het type H5N8. Een woordvoerder van de World Animal Health Organisation zegt tegen persbureau Reuters dat de gevallen in Nederland en Engeland in verband staan met een uitbraak in Duitsland, twee weken geleden. Wilde vogels zouden het virus van het ene naar het andere land hebben overgedragen, maar de exacte herkomst van het virus is nog niet bekend.

Welke maatregelen zijn reeds genomen?
Het ministerie van Economische Zaken kondigde gisteren aan dat er niks in of uit pluimveebedrijven mag komen (een standstill). Dat betekent dat er een ophokplicht is en dat er geen vervoer mag plaatsvinden van pluimvee, gevogelte, eieren, vlees of andere gerelateerde producten.

In een straal van 10 kilometer rondom de boerderij in Hekendorp duren de maatregelen geen drie dagen, maar dertig. Zestien boerderijen vallen binnen dit gebied, waarvan er twee zijn onderzocht (en waar geen vogelgriep is geconstateerd). De overige veertien worden nu doorgelicht.

De burgemeester van de gemeente Oudewater, waar Hekendorp onder valt, kondigde vanochtend daarnaast een noodverordening af. In de directe omgeving van de boerderij waar het virus is aangetroffen mag niemand meer komen, behalve ruimers en mensen die in het gebied wonen.

Inmiddels zijn alle kinderboerderijen in Nederland gesloten tot woensdag 11.30 uur. De dierentuinen blijven overigens wel open.

Hoe besmettelijk is vogelgriep?
Dat is afhankelijk van de variant. In Hekendorp gaat het om H5N8, die zeer besmettelijk is voor vogels. In 2003 werd er voor het laatst zo’n besmettelijke (hoog-pathogene) variant vastgesteld in Nederland. Bij die uitbraak van de H7N7-variant werden toen meer dan 1.300 bedrijven geruimd.

Deskundigen schatten in dat het risico klein is dat ook mensen besmet kunnen raken met H5N8. Experimenten in Zuid-Korea - waar deze variant voor het eerst opdook - toonden aan dat bij hoge blootstelling proefdieren inderdaad H5N8 kunnen krijgen. In theorie zou dat dus ook tussen vogels en mensen kunnen gebeuren, maar gevallen waarbij dit is gebeurd zijn vooralsnog niet bekend. Voor besmetting van dier op mens moet er sprake zijn van direct en intensief contact, zoals het vasthouden van een dier.

Hoe gevaarlijk is deze variant dan voor mensen?
De in Hekendorp aangetroffen variant kan in theorie gevaarlijk zijn, maar er zijn dus geen concrete gevallen bekend. De gezondheid van de eigenaar van het bedrijf in Hekendorp en zijn familie worden op dit moment nauwlettend in de gaten gehouden.

Andere varianten van vogelgriep kunnen wel dodelijk zijn. Tijdens de grote uitbraak van vogelgriep met de H7N7-variant in 2003 overleefde een dierenarts uit Rosmalen de griep niet. Vogelgriep van het type H5N1 geldt als dodelijk; die variant heeft aan honderden mensen het leven gekost en komt nog steeds voor in bijvoorbeeld Libië, maar niet hier.

Wat kunnen de symptomen van vogelgriep bij een mens zijn?
Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan bij besmetting van dier op mens sprake zijn van een ‘mild griepje’, maar dat is puur hypothetisch. Nogmaals, de kans dat mensen besmet raken met vogelgriep van het type H5N8 is zeer klein.

Twitter avatar rivm RIVM Voor meer informatie over de #vogelgriep in Hekendorp zie http://t.co/w0poxUb0PV

Er is één geval van vogelgriep en er geldt gelijk een nationale standstill. Is dat niet overdreven?
Het instellen van een ophokplicht en een vervoersverbod zijn vooral ingegeven om de Nederlandse pluimveesector (en de export) te beschermen. Snel handelen bij een uitbraak kan verdere besmetting voorkomen en de schade voor het Nederlandse bedrijfsleven beperken.

De verwachting is dat de Europese Commissie vandaag een reeks maatregelen afkondigt om deze uitbraak op internationaal niveau in te dammen. Waarschijnlijk zal de Nederlandse export van pluimvee tijdelijk aan banden worden gelegd.