Wereldleiders keren Poetin de rug toe

Het internationale isolement van Rusland onder Poetin groeit. „Ga weg uit Oekraïne.”

Leden van de repatriëringsmissie bergen brokstukken van de MH17. Persbureau AP gaf gisteren een nieuwe video vrij die werd gemaakt vlak na de crash. Hierop zijn nog brandende wrakstukken te zien. Foto Pierre Crom/NRC Handelsblad

Vladimir Poetin heeft voor zijn Oekraïne-beleid geen steun onder de economisch belangrijkste landen van de wereld. De Russische president heeft dat afgelopen weekeinde kunnen ervaren tijdens de G20-top in Brisbane. Hij verliet Australië zelfs vroegtijdig, eerder dan alle andere regeringsleiders.

Poetin werd in Brisbane van alle kanten bekritiseerd, door onder anderen de Duitse bondskanselier Angela Merkel in een uren durend onderhoud in zijn hotelsuite. Poetin gaf vlak voor vertrek nog een interview met de Duitse tv waarin hij alle schuld voor de crisis in Oekraïne afwees. Enkele uren daarna gebruikte Merkel in een redevoering in Sydney harde woorden. Door de Russische inmenging in Oekraïne „komt na de verschrikkingen van twee Wereldoorlogen en het einde van de Koude Oorlog de hele Europese vredesorde op losse schroeven te staan”. Ze verwees naar Moldavië, Georgië en de Balkan waar Rusland ook uit zou zijn op destabilisatie.

Er was in Brisbane geen openlijke sympathie voor de Russische president, die bij de vorige G20-top in Sint-Petersburg nog een diplomatieke slag sloeg door een westerse militaire interventie in Syrië te voorkomen. In Brisbane steunden niet-westerse presidenten Poetin evenmin.

De toon werd gezet door premier Stephen Harper van Canada. Harper had geen zin in diplomatieke plichtplegingen, toen Poetin hem met een uitgestoken hand tegemoet liep. „Ik zal je de hand schudden, maar ik heb maar een ding te zeggen: ga weg uit Oekraïne”, zei Harper volgens zijn woordvoerder tegen Poetin.

Het was de bedoeling dat de top van de twintig grootste economieën ter wereld zou gaan over het stimuleren van de economische groei en de aanpak van belastingontwijking door multinationals. Maar de economische onderwerpen werden verdrongen door de wereldpolitiek.

Tijdens de gezamenlijke lunch zaten regeringsleiders in groepjes met elkaar te praten, maar Poetin zat in zijn eentje aan een verder lege tafel. Hij schonk zichzelf maar een glas water in. Toen Poetin door de Australische premier Tony Abbott welkom werd geheten in het conferentiecentrum, was duidelijk te zien dat de twee elkaar opzettelijk niet aankeken. Poetin was op het vliegveld begroet door een staatssecretaris, terwijl de andere leiders werden onthaald door de Australische gouverneur-generaal: de vertegenwoordiger van koningin Elizabeth II.

De in Brisbane aanwezige EU-regeringsleiders overlegden apart met de Amerikaanse president Barack Obama over nieuwe economische sancties tegen Rusland. Poetin had voorafgaand aan de top gewaarschuwd dat nieuwe sancties de Europese economie zal treffen.

Maar de Britse premier David Cameron zei: „Sancties zullen tot schade leiden, maar de schade zal veel groter zijn als wij toestaan dat er een nieuw conflict op het Europese continent wordt gecreëerd en in stand wordt gehouden”.

Tegen de Russische staatstelevisie zei Poetin dat zijn voortijdige vertrek niet te maken had met de spanningen in Brisbane, maar dat hij een paar uur slaap nodig had voordat hij maandag „weer aan het werk” zou gaan. Zijn woordvoerder, die eerder een voortijdig vertrek als „onzin” had afgedaan, liet voordat het vliegtuig vertrok aan persbureau Reuters weten wat de Russische president op de reprimande van Harper had geantwoord: „Wij zijn helemaal niet aanwezig in Oekraïne.”

De reacties in de Russische pers over Poetins optreden waren over het algemeen positief. Gezien de ‘anti-Russische’ sfeer op de top, had de Russische president zich goed geweerd.

Australische kranten hadden veel aandacht voor het feit dat er tijdens de G20 een aantal Russische marineschepen voor de kust van Australië dobberde. Toen er in de rivier in het stadscentrum luchtbellen werden gezien, speculeerden omstanders en de lokale pers over een Russische onderzeeër. Het bleek om de afwateringsinstallatie van een fabriek te gaan.