Waarom de VS hem niet vrijkochten

IS geeft video vrij van onthoofding van Amerikaanse gijzelaar. Andere landen betalen wel losgeld, de VS niet.

Ongedateerde foto van Peter Kassig, van wie dit weekend op videobeelden duidelijk werd dat hij door IS onthoofd is. Foto AP

Peter Kassig is de derde Amerikaan die door IS is onthoofd, en van wie executie videobeelden zijn verspreid. Het overkwam ook twee andere westerse gijzelaars: Britten. Gijzelaars uit Frankrijk, Spanje, Denemarken, Italië en Duitsland zijn wel vrijgekomen. Dat is geen toeval. De VS en het Verenigd Koninkrijk weigeren met IS over losgeld te onderhandelen, terwijl andere landen wel betalen.

Voor zover bekend heeft IS nog één Amerikaan in gevangenschap: een 26-jarige vrouw. Volgens media eist IS zes miljoen dollar losgeld voor haar vrijlating. Onbekend is of voor Kassig, die zich tijdens zijn gevangenschap bekeerde en zich Abdul-Rahman Kassig noemde, losgeld is gevraagd. In de maanden voor zijn onthoofding nam het verzet tegen de no ransom-strategie van de regering-Obama toe.

‘Onderhandel met IS’, schreef oud-gijzelaar Sarah Shourd op nieuwssite The Daily Beast. Shourd werd in 2009 met twee andere wandelaars door Iran gegijzeld. Ze werd na veertien maanden vrijgelaten, toen de VS circa 350.000 euro ‘borg’ betaalden. De geheime onderhandelingen werden via Oman gevoerd. Volgens Shourd onderhandelen de VS vaker in het geheim via derden, ook met terroristen.

Shourd deed een klemmend beroep op Obama te onderhandelen over de vrijlating van Kassig en de vrouw. Executievideo’s hebben „een traumatisch effect”. Ze wakkeren de angst in Amerika aan, zodat de steun voor oorlog toeneemt. „Als we twee Amerikanen de ergst denkbare dood kunnen besparen, moeten we dat doen.”

Handelswaar

Westerse gijzelaars hebben volgens Amerikaanse experts twee doelen voor IS. Filmpjes waarin ze opduiken, dienen als propagandamateriaal: ze kunnen mogelijke rekruten in het westen werven en zaaien angst. Gijzelaars zijn daarnaast handelswaar. Volgens Christopher Voss, oud-onderhandelaar gijzelingen van de FBI en nu consultant, betekent een executie dat een gijzeling mislukt is. „Het eerste doel is ruilhandel”, zei hij op de site The Wire. „Een gijzelaar is waardevol. Je kunt hem ruilen voor geld, voor wapens, of voor een politiek doel.”

IS heeft de kunst van gijzelingen volgens onderzoeksbureau TRAC afgekeken van Al-Qaeda-in-de-Islamitische-Maghreb. TRAC berekende dat AQIM in tien jaar tijd tientallen miljoenen euro’s heeft verdiend met losgeld. Alle groepen die aan Al-Qaeda gelieerd zijn, verdienden volgens The New York Times sinds 2008 bijna 94 miljoen euro. Zo zijn gijzelaars hun belangrijkste bron van inkomsten geworden.

De VS stellen zich onbuigzaam op: met terroristen wordt niet onderhandeld. Op die manier hoopt Washington toekomstige gijzelingen te voorkomen. Generaal John Allen, belast met de strijd tegen IS, zei na de onthoofding van James Foley, in augustus: „Je weet nooit hoeveel Amerikanen níét zijn ontvoerd, want de vijand weet dat we geen cent betalen. Na zo’n gruwelijke gebeurtenis is het moeilijk uit te leggen, maar we weten dat veel Amerikanen in de regio nooit zijn gegijzeld, omdat het geen nut had.”

Nu Europese gijzelaars wél zijn vrijgekocht uit IS-gevangenschap, neemt de roep in Amerika toe het beleid te wijzigen. Onder meer oud-gegijzelde David Rohde mengde zich in het debat. Deze Reuters-journalist werd in 2008 gegijzeld door de Talibaan. Na negen maanden ontsnapte hij. De Amerikaanse regering weigerde te onderhandelen over losgeld. Rohde schreef dat ‘het beleid van willekeur’ faalt: de ene regering betaalt wel, de andere niet. En de overlevingskansen van Amerikaanse gijzelaars zijn kleiner, en Amerikanen worden niet gespaard, zoals generaal Allen zei. Alleen een gecoördineerd beleid met Europese bondgenoten kan iets uithalen tegen IS.

Onderhandelingen

Als het om gegijzelde Amerikaanse militairen gaat, wordt eerder onderhandeld. Zo werd in mei Bowe Bergdahl geruild voor vijf gevangen leden van de Talibaan. Eerder deze maand liet Noord-Korea twee Amerikanen vrij, na gesprekken met Obama’s antiterrorisme-adviseur, James Clapper.

Een coherente strategie te onderhandelen met IS is er niet, schreef Foreign Policy, op basis van regeringsbronnen. Washington probeert wereldwijd Amerikaanse gijzelaars vrij te krijgen. Zo sturen inlichtingendiensten mensen naar die gebieden, en wordt geprobeerd contact te leggen met groepen die gijzelaars hebben. Pas daarna wordt besloten of onderhandelingen zin hebben. In Syrië en Irak ontbreekt die strategie, zeggen regeringsbronnen in Foreign Policy.

De familie van James Foley, de eerste Amerikaan die IS onthoofdde, zamelde met Foley’s werkgever, Global Post geld in. IS eiste honderd miljoen euro. Ook moesten islamitische gevangenen in de VS vrij komen. Vijf miljoen dollar moest voldoende zijn. De FBI zei dat geld inzamelen mogelijk strafbaar is. De inzameling kwam te laat op gang: Foley kwam voor in de eerste video waarin IS een westerse gijzelaar onthoofdde.