Column

Toegestopte biljetten, met een knuffel toe

Liefdadigheid in ‘De Voorstraat’ (VPRO).

Met commentaar van eigen coryfeeën als Rik Felderhof, Joris Linssen en Caroline Tensen hervertoonde de jubilerende NCRV dit weekend hoogtepunten uit haar 90-jarig bestaan. Je ziet dan hoe diep de christelijke omroep geworteld is in de Nederlandse plattelandscultuur, meer nog dan fusiepartner KRO.

Swiebertje (op internet verkozen als de favoriet aller tijden), Zeskamp, Man Bijt Hond en dramaseries als De Glazen Stad, Sil de Strandjutter en Het Wassende Water getuigen van nostalgie naar de overzichtelijke, rurale en hecht gestructureerde samenleving van weleer. De televisie van nu kijkt liever naar de grote steden, waar immers spannender dingen gebeuren. Maar ook daar schemert soms chauvinisme door en verheerlijking van de eigen achtertuin.

In het tweede seizoen van de dramaserie A'dam - E.V.A. (NTR/VARA/VPRO) is de verliefde blik op Amsterdam van de net ingeburgerde provinciaal minder sentimenteel dan in het eerste seizoen. De documentair gedraaide scènes van stadsleven zijn nu eerder intermezzi van straatmuzikanten en kunstenmakers dan dramatische elementen. Ook is de mozaïekvertelling van scenarioschrijver Robert Alberdingk Thijm en regisseur Norbert ter Hall nu beter gezwaluwstaart, zij het met herhaling van zetten. Ik moet toegeven dat ze me nu wel te pakken hebben: kijk eens hoe religies en culturen bijna vanzelfsprekend over elkaar heen buitelen.

Nieuw is de documentaireserie De Voorstraat (VPRO), een liefdesbetuiging aan de stad Utrecht als bolwerk van eeuwige studenten en alternativo’s. De meesterhand van regisseur en cameraman Hans Pool (eerder bekroond voor zijn reisseries met Adriaan van Dis en Jelle Brandt Corstius) thematiseert in de lotgevallen van bewoners en voorbijgangers handig de vraag of geld gelukkig maakt.

Soms lijkt het wel fictie. Werkloze Maarten bereidt vrijwillig lasagne voor de thuislozen in de sleep-in en is blij dat hij zich nuttig kan maken. Maar ineens staan er een stuk of twintig weldoeners om hem heen, van de stichting 365 Dagen Succesvol. Het lijkt wel een sekte, zoals ze stralen, terwijl de een na de ander Maarten een bankbiljet, gevouwen in de vorm van een hart of een kraanvogel, in de hand frommelt. Het thema van hun cursus is immers ‘overvloed’. Van de meeste gevers, met een plastic identiteitskaart om de nek, krijgt hij een knuffel toe. Dan kunnen die arme mensen een keer barbecuen. Wat zullen ze daar dankbaar voor zijn!

Maar het cynisme van de liefdadigheid gaat in de observaties van Pool nog een stapje verder als de Postcodeloterij straatprijs in Utrecht valt. Paulien, sappelende moeder van drie met een tatoeëerpraktijk, stuitert van de ADHD, maar stopt desondanks heel veel suiker in haar macchiato. Dan gaat ze naar de feestelijke bekendmaking. om erachter te komen of ze 1,3 miljoen gewonnen heeft. Het dreigt te gaan regenen, dus is het hele festijn afgelast. Een weldoener in windjack van deze charitatieve instelling stuurt de mensen een voor een naar huis. Ze hebben nog wel recht op een fiets. Het begint bijna te druppelen op de kermistent. Heerlijke televisie, die iedereen, ongeacht zijn bedoelingen, in zijn waarde laat. En net even anders dan Swiebertje.