Column

Een boer heeft elk jaar wel weer wat nieuws

Het AD en RTL Nieuws melden dat boeren in Zuidwest-Friesland zich in de steek gelaten voelen door Den Haag. Ze kampen met een muizenplaag. Ik rijd vanuit Amsterdam naar het noorden, van Tjitte mag ik langskomen op zijn boerderij, een paar kilometer van Bolsward. Zodra ik het erf betreed, komt de hond op me af. Hij besnuffelt me, maar doet niets; zijn achterpoten hangen. De hond heet Wolf en is dertien jaar oud. Tjitte heeft meer aan de nieuwe kat. Die vangt nog eens een muis.

Het regent, ik trek laarzen aan. Tjitte zet de stroom af zodat ik zonder risico onhandig over de lijn kan stappen. Hij wijst. In het land zitten ronde gaten, schuine ingangen en veel bij elkaar, alsof er geschoten is met een machinegeweer, de kogels groot als muizenlijven. Dit gaat niet over keuteltjes en knaagplekjes, maar over ondergrondse gangenstelsels. Tjitte heeft geen idee hoe de muizen het doen. Hij stampt in de modder: „Dit is knipklei. Perfect voor pottenbakken, hartstikke hard. Maar ze laten zich niet stoppen.” Per vierkante meter staat er nog maar eenderde gras.

„Het klinkt een beetje gek, maar ik hoop dat ze een ziekte krijgen.” Dat is het meest efficiënte bestrijdingsmiddel. Sommige boeren willen herinzaaien, maar dat mag niet. De wet stelt dat zaaien en bemesten na 1 september niet meer mag. Dan spoelen er mineralen weg of raakt het grondwater vervuild. Het land onder water zetten is een optie, maar dan vluchten de muizen naar het droge en verplaatst het probleem zich. En het ontbreekt aan roofvogels om ze op te eten. Tjitte vermoedt dat die de afgelopen jaren honger hebben geleden en grotendeels uitgestorven zijn. Nu is er een overschot aan voedsel en zijn de roofvogels er niet meer.

De natuur schommelt als de tulpen in het sprookjesbos van de Efteling: wanneer de fakir met zijn vliegend tapijt aan de ene kant van zijn tuin is en een magisch liedje fluit, komen er tulpen omhoog. Maar aan de andere kant van de tuin zakken ze juist. Zo blijft de fakir heen en weer vliegen. Eindeloos, ze groeien nooit eens tegelijk.

Sommige boeren eisen een vergoeding, maar die krijgen ze niet. Tjitte vindt het logisch: je bent als boer ook ondernemer. „Wanneer het een jaar goed gaat, klagen we ook niet.”

Maar zo’n muizenplaag heeft hij nog nooit meegemaakt.

„Van de zomer overleed mijn vader. Ik vroeg hem nog weleens om advies. Hij zei ook: als boer heb je ieder jaar wel wat nieuws. En het komt altijd weer goed.” Tjitte haalt zijn schouders op. „Eerst hadden we last van de ganzen, nu zeggen we: die graven tenminste geen holen.”