Medicijnen worden steeds toegankelijker - maar nog niet voor iedereen

(FILES) In this photograph taken on June 28, 2012, an Indian pharmacist pulls out a box of medicines from a shelf at a generic drug store at the Victoria Hospital in Bangalore. Medical charity Medecins sans frontiers on October 18, 2014 accused the United States of ratcheting up pressure on India's new government to water down strict patent rules that have turned the country into the "world's pharmacy". AFP PHOTO/Manjunath KIRAN/FILES

De grootste farmaceutische bedrijven hebben de afgelopen jaren meer gedaan om de toegang tot medicijnen (in arme landen) te verbeteren, blijkt uit de vandaag gepubliceerde Access to Medicine Index 2014. Maar de industrie heeft ook een keerzijde; volgens het rapport zijn zaken als beschuldigingen van omkoping, corruptie en het gebrek aan transparantie over patenten nog steeds aanwezig.

De onderzoekers van de Access To Medicine Foundation analyseren de twintig grootste farmaceutische bedrijven op basis van zeven verschillende categorieën en 95 indicatoren. GlaxoSmithKline staat - net als in 2012 - bovenaan het lijstje. De Britse multinational scoorde overall het beste door hun “bedrijfsmodel gericht op Afrika, een uitgebreid aanbod aan producten en hun focus op research en development.”

Novo Nordisk (Denemarken) stijgt van de zesde naar de tweede plaats. Volgens het rapport komt dit door het creëren van betaalbare diabetesproducten in de armste landen.

Maar tot zover de lofzang. Er valt nog een hoop winst te behalen op het gebied van goede, betaalbare en toegankelijke medicijnen voor arme landen. Volgens Wim Leereveld - oprichter van de Access to Medicine Foundation- moeten producenten vooral gericht(er) te werk gaan.

“Door enkel je producten op de markt te gooien bereik je de allerarmsten niet. Er zal veel meer met lokale partijen gesproken moeten worden zodat medicijnen op de juiste plaats terecht komen.”

En dat doet lijstaanvoerder GlaxoSmithKline dus erg goed. Zo passen ze prijzen van medicijnen aan aan de sociaaleconomische omstandigheden van de landen in Afrika, iets waar veel bedrijven minder voor open staan. “Het gaat om flexibiliteit en risico’s durven nemen”, vertelt Leereveld. Draait het dan alleen om goodwill? Mwah. “Het is natuurlijk ook gewoon business. De sterke economische groei gaat uit de ‘middle income’-landen in Afrika komen en het is slim dat een bedrijf als GSK zich zo in deze markt zet”.

De best scorende farmaceutische bedrijven

Daar staan de Japanse bedrijven Takeda en Daiichi Sankyo - nummer 19 en 20 op de ranglijst - tegenover. Volgens Leereveld komt dit onder meer doordat deze bedrijven minder goede banden hebben met Afrika en minder transparant zijn. Verder dalen Sanofi en Pfizer fors op de lijst. “Het is een wake up call voor de bedrijven die laag scoren op onze ranglijst”, vertelt hij.

Verder blijkt uit het onderzoek dat het hebben van veel producten op de markt niet betekent dat deze bedrijven ook daadwerkelijk goed scoren.

Groter ≠ beter

Leereveld: “Dit betekent dat hun plaats op de index minder te maken heeft met de hoeveelheid relevante producten, maar meer met wat ze er daadwerkelijk mee doen. We hebben ontdekt dat dit ook weer sterk gerelateerd is aan hoeveel belang de top van het bedrijf hecht aan toegang tot medicijnen.”