Franchisen? Doe maar niet, denken Albert Heijn en vijf andere bedrijven nu

Beeld NRC Q

Franchises zijn ongekend populair. De formule waarbij ondernemers kunnen profiteren van het succes van een bekende gelegenheid door die uit te baten, ging van 30.324 vestigingen in 2011 naar 30.785 in 2013. Haast 300.000 mensen werken ondertussen in een franchise. Samen goed voor een omzet van 30,7 miljard euro en vijf procent van het bbp. Een groot succes dus.

Of toch niet? Met de toenemende populariteit neemt het aantal problemen tussen merk en franchisenemer ook toe. Zes recente voorbeelden van problematische Nederlandse franchiseformules.

1. Albert Heijn

Afgelopen week ging het langlopende conflict tussen Albert Heijn en zijn franchisenemers een nieuwe fase in. Uit het kwartaalbericht van Ahold bleek dat ze nu 200 miljoen euro eisen van de supermarkt. De ruzie gaat onder meer over een heffing die Albert Heijn rekent voor het aanhouden van voorraden. Volgens de franchisenemers maakt AH hiervoor helemaal geen kosten. Eind vorig jaar weigerden de franchisers daarom een deel van de rekening voor geleverde producten te betalen. Albert Heijn noemt de miljoeneneis ontoelaatbaar en ongefundeerd.

2. Hema

Vorige maand zouden twee franchise-ondernemers van Hema sluiten. Hema had bekeken of de financiële problemen bij de vestigingen waren verbeterd - dat was niet zo en dus leverde Hema niet meer. Ook bij deze winkelketen loopt al jaren een franchiseconflict. Hier onder meer over de prijzen die de franchisenemers moeten betalen voor brood en de wens van Hema dat ondernemers meebetalen aan marketing. Nu dreigen er rechtszaken.

3. Bakker Bart

Ook bij Bakker Bart is er nog geen oplossing voor ontevreden franchisenemers. Ze dreigden met een claim van 25 miljoen, omdat het deeg dat ze bij Bakker Bart inkopen veel te duur zou zijn. Vorig jaar leken ruim vijftig ondernemers van Bakker Bart bijna failliet te gaan omdat ze leveringen van tevoren moesten gaan betalen.

4. DA

Het conflict tussen drogisterijketen DA en zijn franchisenemers is nog redelijk recent. 52 drogisterijen stapten deze zomer uit de DA-formule. De zelfstandig ondernemers en de drogist zijn het niet eens over de nieuwe winkelformule die DA wil invoeren. Het zou de franchisers duizenden euro’s kosten.

5. Op=Op Voordeelshop

Voordeelwinkelketen Op=Op Voordeelshop heeft al even boze franchisenemers, die ook naar de rechter gingen. De service zou slecht zijn, de inkoopprijzen ook hier te hoog. Op=Op zou de franchisenemers veel meer hebben laten betalen dan andere leveranciers. Ze wilden daarop geen franchisefee meer betalen, Op=Op weigerde te leveren. De rechter oordeelde dat het bedrijf zijn franchisenemers niet zo onder druk mocht zetten.

6. Top 1 Toys

Oud-ondernemers van speelgoedketen Top 1 Toys maakten begin dit jaar bekend enkele miljoenen te willen eisen van hun franchisegever. Speelgoedgroothandel Otto Simon had volgens hen misleidende vooruitzichten gegeven over de te verwachten omzet en winst.

In Nederland bestaat (nog) geen speciale franchisewetgeving. Een deel van de Kamer wil wettelijke bescherming voor de ondernemers. Minister Kamp erkende vorige maand de problemen en stelde een gedragscode voor, maar liet ook weten dat regulering voorlopig nog geen optie is. Ketens en ondernemers moeten het eerst met elkaar zien uit te vinden voor er iets verandert. Of niet.

Lees ook op NRC Q: Iedereen begint een franchise - wat kost dat? en Ze worden uitgeknepen door Albert Heijn & Co., vinden ze.