Enquête NRC: gemeenten kritisch op zorgplan

De woordvoerder van staatssecretaris Van Rijn zegt op de hoogte te zijn van de problemen. Foto ANP / Valerie Kuypers

Burgemeesters en wethouders betwijfelen massaal of zij hun zwakkere burgers straks goed kunnen helpen. Het Rijk zadelt hen op met nieuwe taken zonder dat zij zich goed hebben kunnen voorbereiden. Bovendien is er te weinig geld: voor jeugdzorg, voor de verzorging van zieken en ouderen en om gehandicapten aan werk te helpen.

Dit zeggen honderden lokale bestuurders in een enquête van NRC Handelsblad in samenwerking met onderzoeksbureau Overheid in Nederland, ruim een maand voor de grootste overheveling van taken naar gemeenten ooit. Wethouders en burgemeester uit tweederde van alle gemeenten (266 van de 403) spraken zich uit. Tezamen wonen daar ruim 10 miljoen van de 17 miljoen Nederlanders.

Vanaf 1 januari regelen gemeenten voor hun burgers de jeugdzorg, langdurige zorg aan hulpbehoevenden (wmo) en arbeidsplekken voor gehandicapten (Participatiewet). Nu zijn sommige taken nog ondergebracht bij provincie en Rijk. De overheveling naar gemeenten is ook een bezuinigingsoperatie: er zijn miljarden minder te besteden. Voor de langdurige zorg alleen al 2,3 miljard euro in 2015.

Grootste zorgen om geld

Geldgebrek is dan ook de grootste zorg van de lokale bestuurders. Een op de drie zegt onvoldoende geld te hebben om de zorg voor thuiswonende zieken en ouderen ‘naar behoren’ uit te voeren. De helft denkt onvoldoende budget te hebben om jeugdzorg goed te organiseren. En liefst driekwart van de gemeenten voorziet een kastekort bij de reïntegratie van gehandicapten.

Wat het Rijk niet levert, leggen gemeenten massaal zelf bij. Zestig procent van de gemeenten heeft een ‘noodpot’ aangelegd om de tekorten op te vangen – oplopend tot twintig miljoen euro in grotere steden. Dat geld moet ergens vandaan komen, bijvoorbeeld door te snijden in andere posten. Zwembaden, peuterspeelzalen, dorpshuizen, bibliotheken. Maar daar blijft het niet bij. Ruim driekwart van de gemeenten zegt dat het Rijk veel minder geld voor jeugdzorg overmaakt dan door bezuinigingen kan worden verklaard. Zeker een op de drie gemeenten zal voor extra geld aankloppen bij het Rijk.

Staatssecretaris ‘kent problemen’

Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid en Welzijn, PvdA) laat weten zegt bij monde van zijn woordvoerder de problemen te kennen:

“Voor knelpunten die aanhouden in 2015, geldt de afspraak dat we solidair zijn met gemeenten. Dit houdt in dat we dan om tafel gaan met elkaar en een oplossing bedenken.”

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad of online (€) meer over de uitkomsten van de enquête: Goed plan, maar de wethouder is bang