Column

De overeenkomsten tussen een bange lerares en de PvdA

Transparantie is goed, maar er zijn grenzen. Probeer het daarom eens een tijdje zonder rapporten, adviseert columnist Floor Rusman aan de Partij van de Arbeid.

Ooit had ik een lerares die de boel niet onder controle had. Haar lessen waren een chaos en ze was duidelijk bang voor de veertienjarigen die papieren pijltjes op haar afschoten. Hoe bang ze precies was, bleek toen we een briefje vonden op haar bureau met tips om rustig te blijven: teksten als ‘Jij bent de baas’ en ‘Diep ademhalen vanuit de buik’.

Ik moest aan dit briefje denken toen ik het nieuwste PvdA-rapport las, Politiek van Waarde. Het document leest als een lange peptalk die niet voor de ogen van buitenstaanders kan zijn bedoeld. Alleen al de titel van de commissie, ‘Einde aan de machteloze politiek’, had nooit openbaar mogen worden. Om dit soort situaties in de toekomst te voorkomen heb ik vier tips.

Eén: Als je elke paar jaar constateert dat politiek door waarden gedreven moet zijn (en dat dat dus blijkbaar nog niet het geval is), wordt het misschien tijd na te denken over fusie of opheffing. Of over het serieus nemen van de eigen ideeën.

Twee: Wanneer je ervan overtuigd bent dat je wél onderscheidende waarden hebt, probeer ze dan goed onder woorden te brengen. Nu staan er zinnen in het rapport als: ‘We willen een samenleving waar mensen elkaar niet als vijanden of als concurrenten zien, maar als buren, collega’s en vrienden.’ En: ‘De partij streeft naar een eerlijker samenleving’ en wil ‘afrekenen met het idee dat succes de eigen verdienste is en falen de eigen schuld’. Wat staat hier nu eigenlijk? Een samenleving zonder concurrentie, waarin succes niet als verdienste wordt gezien, is een communistische samenleving. Dat kan niet de bedoeling zijn geweest van de auteurs.

Drie: Verkoop geen praatjes. In een kadertje over het sociaal leenstelsel staat zelfverzekerd: ‘We steken liever geld in het verbeteren van het onderwijs dan in de inkomensondersteuning van studenten.’ Die stelling zou te verdedigen zijn als ze klopte. Maar intussen investeert dit kabinet niet echt in onderwijs. Vorige week werd bekend dat de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam zoveel moet bezuinigen dat hele opleidingen dreigen te verdwijnen en dat meer dan honderd docenten hun baan verliezen. (En dit is niet de enige universiteit waar dit gebeurt). Studenten krijgen dus slechter onderwijs voor meer geld. Dat is al erg genoeg, maar het wordt nog erger wanneer een PvdA-rapport een misleidend verhaal vertelt.

Vier: Als je het nodig vindt periodiek zulke zelfkastijdende rapporten te schrijven, opereer dan in het diepste geheim. Een beetje transparantie is goed, maar er zijn grenzen. Ik zou ook niet overwegen mijn dagboekaantekeningen over mijn onzekerheden als columnist in een column te publiceren.

Maar eigenlijk zou ik willen zeggen: PvdA, probeer het eens een tijdje zonder rapporten. Het zal moeilijk zijn, maar wel minder schadelijk.