Crossing Border 2014: dit waren de hoogte- en dieptepunten

De Australische Courtney Barnett op Crossing Border 2014 in het bovenzaaltje van het Nationale Toneelgebouw, omgedoopt tot Heartbreak Hotel. Foto NRC / Judith Laanen

Afgelopen weekend vond de 22e editie van het muziek- en literatuurfestival Crossing Border plaats in Den Haag. De NRC-muziekredactie was erbij en zag bitterzoete romantiek van Iron & Wine, een stevige dosis punkrock bij de folkliedjes van Courtney Barnett, maar ook een boze Jeff Tweedy die praters op de voorste rij tot stilte maande.

Eigenlijk was de vrijdag qua muziekprogrammering de beste dag van Crossing Border 2014, zag NRC-muziekrecensent Jan Vollaard, die op het festival aanwezig was. En jammer genoeg zag hij op diezelfde dag ook twee absolute dieptepunten - van het publiek nota bene.

Courtney Barnett

De 24-jarige Courtney Barnett was overduidelijk één van de hoogtepunten van het festival. Als je naam al ver voor aanvang van je optreden rond zoemt, en er een enorme rij staat ruim voordat je moet beginnen, dan weet je wel hoe laat het is. Zo ook bij Barnett, die volgens Vollaard een stevige dosis keiharde punkrock bij haar folkliedjes deed, waardoor het optreden vele malen krachtiger werd dan op haar studiowerk:

“Met ijzersterke teksten was zij de zeldzame popmuzikant die aansloot bij de literaire pretenties van Crossing Border. Ze doorbrak de braafheid van een festival dat zelden buiten de lijntjes kleurde.”

Courtney Barnett op Crossing Border 2014. Foto NRC / Judith Laanen

Iron & Wine

Nog een hoogtepunt van de vrijdag was zanger Samuel Beam van Iron & Wine, die de grote theaterzaal met bitterzoete romantiek betoverde. Vollaard:

“Ik waardeer het aan zangers als ze het optreden bepalen aan de hand van de avond zelf. Zo ook Beam, die zonder setlist optrad en suggesties uit het publiek speelde. Het was mij iets te zoet, te weeïg, maar hij had wel heel veel succes. Absoluut een artiest en optreden dat bij Crossing Border past, waar het gaat om teksten en waarbij goed geluisterd wordt.”

Twitter avatar MirandaLeest Miranda Schuchhard Toffe avond gehad op @crossingborder Hoogtepunt voor mij: Iron and Wine. Zo ontzettend mooi #cb14 #crossingborder http://t.co/NT6B3Nj8Ek

Please, remember me #ironandwine #crossingborder #cb14

Een foto die is geplaatst door Marjolein Olsthoorn-Kemperman (@kleinmarjolein) op

Tweedy

Jeff Tweedy, beter bekend als de zanger van Wilco, stond dit weekend op de planken met zijn zoon Spencer, die in hun gelegenheidsproject ‘Tweedy’ het drumstel bemant. Jeff Tweedy kennen we ook wel als Boze Tweedy, aangezien hij wel vaker tijdens zijn concerten mensen (lees: praters) tot de orde moet roepen. En helaas, ook in Den Haag kregen twee mensen op de eerste rij tijdens zijn afsluitende optreden in de Royal, de grote zaal van de Haagse Koninklijke Schouwburg, het voor elkaar Tweedy boos te maken. Vollaard was erbij:

“Er zaten al de hele tijd al mensen te praten op de 1e rij. Hij werd wel boos (en riep heel hard ‘shut the fuck up!’) maar heel even. Privé heeft hij er niet zoveel van laten merken tijdens concert, behalve erna. Toen zei hij dat het een raar publiek was, en er volgens hem ongelukkige mensen in de zaal moesten zitten.”

Twitter avatar MirandaLeest Miranda Schuchhard En ook nog een stukje Tweedy meegepakt op Crossing Border. Ook erg fijn @crossingborder #cb14 #crossingborder http://t.co/T9buk91fmA

Tweedy op Crossing Border 2014:

Vashti Bunyan

Ook het concert van de Britse foklklegende Vashti Bunyan (bekend van ‘Train Song’), die voor het eerst in Nederland optrad, werd verstoord door weglopend publiek en omgevingslawaai, merkte Vollaard.

“Ze speelde in een soort omgebouwde foyer waar de deur de hele tijd open stond, en waar mensen steeds in en uit liepen. Eigenlijk kun je het niet maken om iemand onder zulke beroerde omstandigheden te presenteren.”

Dat het toch nog een hoogtepunt werd, was volledig toe te schrijven aan de zangeres. Vollaard:

“Het is heel erg indringende muziek, als je erin zit is het superintens. Er is geen andere muziek zoals die van haar. Haar gitarist zong een Nick Drake-achtig liedje, en speelde hoog op de hals gitaar. Dat rinkelende geluid bij haar gitaarspel bestaat nergens anders. Vashti begon onder de hoede van Stones-manager Andrew Oldham, daarna knapte ze af op popmuziek en trok ze in een huifkar de wereld over. Ondertussen bracht ze een vergeten LP uit die nu goud geld op Ebay opbrengt. Door omgevingsgeluid was het heel moeilijk voor haar om de concentratie vast te houden. Ze is geen vrouwelijke Bob Dylan, zoals ze is aangekondigd, en wat sommigen wellicht verwachtten. Haar muziek is zo breekbaar dus vond ik het knap dat ze bij elk nummer die sfeer probeerde op te roepen. Het was zoeken naar juiste verhouding en het had veel geconcentreerder gekund. Het was, zoals we dat zeggen, een parel voor de zwijnen.”

Grensoverschrijdend praten

En hiermee legt Vollaard de vinger op de zere pols: “Bij literatuur praat je over boeken, en veel mensen die op Crossing Border rondlopen nemen dat mee naar de zaal.” Nog een probleem is het uitgangspunt van het festival: welke grenzen worden nog overschreden? Vollaard:

“Bij Courtney Barnett zie je dat nog aan haar mix tussen geestige teksten en haar muziek, maar bij een Sharon van Etten niet. Ze zingt over hoe onzeker ze is en hoe ongelukkig ze is in de liefde, maar ik zie geen link met een high brow festival waar het om teksten moet gaan of het literaire gehalte. Ik zou graag zien dat er meer verband was tussen muziek en literatuur: meer cross-over muziek, meer interactie tussen verschillende disciplines. Waarom wel een interview met Thé Lau maar geen optreden van zijn band?”

Optreden AKO-winnaar echt grensoverschrijdend

In het kleine bovenzaaltje van het Nationale Toneelgebouw liet de AKO-literatuurprijswinnaar Stefan Hertmans vrijdag zien hoe zo’n grensoverschrijdend optreden eruit zou moeten zien. Hertmans las niet alleen voor uit zijn boek Oorlog en terpentijn, maar kreeg daar muzikale ondersteuning bij van accordeonspeler Oleg Lysenko die melancholische, haast pijnlijke klanken over zijn teksten liet glijden. Tekenaar Koenraad Tinel (die ook het festivalaffiche van dit jaar ontwierp) kleurde live het optreden met zwart-wit aquarellen, gebaseerd op de teksten van Hertmans:

AKO-Literatuurprijs-winnaar van 2014 Stefan Hertmans (rechts), met accordeonspeler Oleg Lysenko (midden) en tekenaar Koenraad Tinel (links). Foto NRC / Judith Laanen

En dit was er nog meer te zien

Maar er was natuurlijk meer dan bovenstaande bands. Nieuwkomer Kwabs, de Ghanees-Londense soulzanger die sinds enige tijd als rijzende soulster wordt bestempeld, liet op de zaterdag met band zien wat hij aan softe soulpop in huis had. En dat was vocaal niet mis, liet hij in de ingelaste toegift zien. Met haast achteloze perfectie zong Kwabs, enkel begeleid door zijn toetsenist, een nieuw nummer. Daarmee wist hij de nog overgebleven fans in de zaal muisstil te krijgen. Tijdens zijn meer elektronische liedjes zoals single ‘Walk’ danste hij beweegbaar als een elastiekje, en liet hij zijn stem evenzo rekbaar klinken.

Kwabs op Crossing Border 2014. Foto NRC / Judith Laanen

De Fins-Ethiopische zangeres Mirel Wagner, voor wie ook menig bezoeker al ver voor aanvang toestroomde en de zaal volgepakt stond, zorgde voor herfstige klanken:

Veel volk kwam zaterdag af op het optreden van de Londense countryrock van postpunkers met engelenzang genaamd Dry The River. Twee jaar terug speelden ze voor het laatst in Nederland. Filmpje:

The Raven luistert ademloos naar Dry The River. #cb14

Een video die is geplaatst door Richard Ridder (@naituutstad) op

Grote naam op het CB-affiche was Thurston Moore (ex-frontman en oprichter van de eigthies noiseband Sonic Youth) was met band “ouderwets gruizig”, aldus een bezoeker:

‘Astma is goed voor schrijvers’

En er was natuurlijk ook veel literatuur. Ter illustratie een kleine impressie van het grappige interview met auteur Gary Shteyngart, die op zijn zevende van Rusland naar Amerika verhuisde. Shteyngart deed waar hij goed in is en schudde net als in zijn nieuwste memoires Kleine Mislukking (originele titel Little Failure) de ene na de andere grap uit zijn mouw. Bijvoorbeeld over hoe goed astma werkt voor schrijvers:

Twitter avatar fhuysmans Frank Huysmans Gary Shteyngart: ‘It is great for a writer to have asthma. It worked for Proust as well. Now people want me to sign their inhalers’ #cb14

Maar ook over zijn jaarlijkse terugkeer naar Rusland: “I go back to Russia each year because I like to suffer.” Over het standbeeld van Lenin waar hij vanuit zijn ouderlijk huis in Leningrad op uitkeek, vertelde hij dat ze het de ‘latin Lenin’ noemden, “because he looked like he was about to rumba.”

De van oorsprong Russische Amerikaan Gary Shteyngart in één van zijn karakteristieke poses, geïnterviewd door Tim de Gier. Foto NRC / Judith Laanen

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad het volledige Crossing Border-verslag door NRC-muziekrecensent Jan Vollaard