Controverse rond Zwarte Piet: hooligan-aanpak blijkt effectief

Ophef in Gouda is jammer, maar kan heel voordelig zijn geweest voor overheid.

Opapiet (Peter Faber) bij intocht. Foto ROBIN UTRECHT

Negentig arrestaties in Gouda, eentje in Amsterdam. Hooligans en antifascisten aan het schelden, duwen en trekken. Huilende kinderen, boze ouders. De landelijke Sinterklaasintocht anno 2014 was „heel triest” concludeerde premier Rutte.

Op het eerste gezicht lijkt een jaar polderen over Zwarte Piet, bij de Amsterdamse burgemeester Van der Laan en bij vicepremier Lodewijk Asscher aan tafel, verspilde energie te zijn geweest. Maar juist de rellen in Gouda en die ene arrestatie in Amsterdam laten zien hoe effectief de handelwijze van de overheid is geweest. Het hardere, maar kleinere protest is het resultaat van polderen 3.0. De Alderstafel rond Schiphol, de Dialoogtafel in aardbevend Groningen, de Zwarte-Pietdialogen – het mechanisme is steeds hetzelfde. En het lijkt veel op de aanpak van hooligans.

Actievoerders uitnodigen

Als er maatschappelijke onvrede is die onbeheersbaar dreigt te worden, nodigt de overheid actievoerders uit om mee te praten. Altijd zijn er mensen bereid om in alle redelijkheid over het probleem te praten. Zo beperkt de overheid de omvang van het protest.

Bij verstoringen van de openbare orde maakt vooral de grootte van de groep de situatie onbeheersbaar. De gevaarlijkste rellen van de afgelopen jaren waren die bij een dancefeest in 2009 op het strand van Hoek van Holland en de Project-X-rellen van 2012 in Haren. In beide gevallen mengden doelgerichte relschoppers zich onder het algemene uitgaanspubliek, dat vervolgens werd opgezweept.

Voor gezagshandhavers is het essentieel om zogeheten ‘professionele’ actievoerders, mensen die op een confrontatie uit zijn, af te zonderen. In Amsterdam lukte dat gisteren perfect. De enige arrestant daar kwam niet uit de actiegroep van Zwarte Piet Is Racisme, maar riep „Fuck de koning! En fuck de koningin!” De man die de demonstratie aanvoerde voor zijn vrijlating, was zelf een dag eerder in Gouda aangehouden. Op de vraag: was dat niet vervelend, antwoordde hij: ach, het hoort erbij. Een professional.

Bij maatschappelijk overleg gaat dat ook zo. De buurtbewoners van Schiphol die weglopen bij het overleg, de actievoerders van Schokkend Groningen die geen zin hebben om aan tafel te zitten met gasboorder NAM zetten zichzelf ook buitenspel als onredelijk. De overheid gaat verder met de bereidwilligen. En daar komt dan een oplossing uit waar overheid én ‘redelijke’ actievoerders zich aan committeren.

Bij de Pietendiscussie is dat ingewikkelder, omdat niet is bekendgemaakt wie van de actievoerders hebben meegepraat. Daarmee blijft de vraag wie daar vertegenwoordigd was. Actievoerder van het eerste uur Quinsy Gario is opgestapt. Hij vond dat er wel veel werd gepraat, maar weinig werd gedaan. Toch bedacht de overheid in overleg met de redelijken en met behulp van het Sinterklaasjournaal als massacommunicatiemiddel een fascinerende oplossing: de Piet die niet zwart is door zijn kleur of afkomst, maar door zijn werk in de schoorsteen. Volkomen redelijk.

Niet dat de beroete Piet de geharnaste geesten aan beide kanten overtuigt. Voorzitter Marc Giling van het Pietengilde is het er evenzeer mee oneens als de zwarte activisten.

Verandering: ja. Geweld: nee

Maar de rellen in Gouda kunnen wel eens heel instrumenteel blijken te zijn geweest voor de bezwering van het gevaar-Zwarte Piet. Die rellen waren zo onredelijk dat de redelijken aan beide kanten er afstand van nemen. Want wie wil nou partij kiezen voor een volwassen man die een peuter met een mijter uitscheldt voor ‘racist’?

Het was inderdaad jammer voor de mensen die zaterdag met hun kinderen in het publiek stonden. Maar negentig arrestaties is ook een manier om een klein conflict groot te laten lijken en de urgentie voor een oplossing te verhogen. Dan kan de natie als vanzelf tot de conclusie komen: zo willen we dat nooit meer.