Nooit meer corruptie? Dit is hoe je er als bedrijf voor zorgt

Foto iStock

Dit is het dilemma: als Nederlands bedrijf wil je grote klussen binnenhalen in het buitenland. Daarvoor heb je hulp nodig van iemand uit het land zelf. Die de mensen kent, de cultuur snapt, de taal spreekt. Een agent, wordt zo iemand genoemd. Zonder is zakendoen bijna onmogelijk.

Maar die agenten zijn een risico. Als ze bijvoorbeeld een ambtenaar omkopen, om een grote opdracht binnen te halen. Dus hoe zorg je dat ze zich aan de regels houden? Vijf dingen die bedrijven kunnen doen.

1. De agent van tevoren laten screenen

Het klinkt wat schimmig: een ‘agent’. Wie is hij? Wat doet hij? Dat wil een bedrijf ook weten. Een agent kan werken voor een “hooggekwalificeerd bedrijf”, zegt fraudeadvocaat Joost Italianer van NautaDutilh. Maar het kan ook “de achterneef van de prins” zijn.

Steeds meer bedrijven laten hun agenten screenen. Meestal door gespecialiseerde organisaties, zoals de Amerikaanse bureaus Kroll of Trace of het Nederlandse bedrijf Hoffmann Bedrijfsrecherche. In het uiterste geval wordt een agent helemaal doorgelicht. Heeft hij banden met de regering? Is hij ooit veroordeeld? Wat is zijn reputatie?

2. De agent vertellen wat wel en niet mag

Omschrijf wat er wordt verwacht. Bijvoorbeeld: haal deze opdracht binnen. Of: vraag die vergunning. “Als je iemand een vage taak geeft – iets als: ‘zakelijke mogelijkheden verkennen’ – en hem 100 miljoen euro geeft, moet je niet verbaasd zijn als hij omkoopt”, zegt Alexandra Wrage van Trace.

Vervolgens moeten er afspraken zijn over wat wel mag en wat niet. Steeds vaker moeten agenten per contract beloven de gedragsregels van het bedrijf na te leven. Toch kan een bedrijf er daarmee niet vanuit gaan dat het wel goed komt. Fraudeadvocaat Italianer:

“Ik lees al jaren in agentencontracten dat ze zich aan alle regels houden – ook als het gloeiend fout is gegaan.”

3. De agent niet teveel betalen

Een agent krijgt geen salaris, maar een fee, een percentage van de totale projectwaarde. Een hoog percentage is “tingeling, risico, omkoping”, zegt fraudeadvocaat Aldo Verbruggen van Houthoff Buruma. Want als een agent veel geld krijgt, kan hij daarmee ook makkelijker her en der wat extra’s betalen.

Wat een normale fee is, hangt af van het land, de sector en de dienst die de agent biedt. Volgens Gerwin Naber, partner bij de forensische praktijk van advieskantoor PriceWaterhouseCoopers, willen bedrijven steeds vaker een afgesproken uurtarief betalen, in plaats van een percentage.

4. De agent trainen als een eigen werknemer

Agenten zijn geen werknemers. Maar sommige bedrijven trainen hun agenten wel “alsof het hun eigen mensen zijn”, zegt fraudeadvocaat Marnix Somsen van De Brauw.

“Werknemers van grote bedrijven krijgen aan de lopende band verplichte trainingen. Dat breidt zich uit naar agenten.”

Het Turkse agentschap Solmaz Customs Consultancy & Brokerage waar Omer Kilic voor werkt, krijgt ook vaak trainers op bezoek, vertelt hij. Dan volgen er vragen die volgens Kilic neerkomen op: wat zou je doen als je kan omkopen om iets voor elkaar te krijgen? “Zinloos”, vindt hij. “Ik weet precies wat ik moet zeggen om door de keuring te komen.”

5. De agent voortdurend blijven controleren

Heeft een bedrijf alles gedaan om een betrouwbare agent te vinden en hem de bedrijfsnormen in het hoofd laten stampen, dan is het nog niet klaar. Want een agent kan nú goede bedoelingen hebben, dat biedt geen enkele garantie voor de toekomst. Richard Franken van Hoffmann Bedrijfsrecherche: “Net als alle fraudeurs kan een agent best ineens aanleiding vinden om te gaan rommelen.” Omdat hij “meer van de koek wil eten”, of omdat hij schulden heeft opgelopen. Blijven controleren dus.