Letterlijk door de bank genomen

Foto ANP

Tachtig plaatsen had de plaatselijke Rabobank in Lelystad in schouwburg Agora afgehuurd voor een try-out van De Verleiders, Door de bank genomen. Dat ging niet onopgemerkt voorbij aan de vijf acteurs in de nieuwe aflevering van deze theaterreeks over de financiële wereld. Van alle try-outs was het de enige zaal waar Victor Löw een hartstochtelijk applaus kreeg, toen hij als bankier gedupeerde en klagende klant Pierre Bokma uitmaakte voor ‘muppet’ en hem toebeet:

“Je hebt zelf getekend. Het is niet mijn schuld, het is jouw schuld!”

Deze week ging de voorstelling in Hoorn in première.

Dezelfde vijf acteurs als in de eerste succesvolle aflevering De Casanova’s van de vastgoedfraude staan weer op het toneel: Naast Löw en Bokma, die voor zijn rol de Louis d’Or ontving, Leopold Witte, Tom de Ket en George van Houts.

In de aankondigingen staat deze aflevering nog aangeschreven als voorstelling waarin “DSB, ING, ABN AMRO, Rabobank, SNS en andere roversnesten theatraal worden gefileerd”. Maar die banken blijven grotendeels ongenoemd. Ze gaan dit keer niet alleen te keer tegen de mores, maar stellen het hele monetaire en bancaire systeem ter discussie. De woorden ‘bonus’ en ‘graaien’ komen in de voorstelling niet voor. Van Houts:

“Daar is al zoveel over gezegd. Het zijn slechts symptomen van een verrot systeem. Maar we geven wel een schop in de kloten van de bankiers.”

Eerst script over DSB Bank

Van Houts had eerst een script geschreven over de DSB Bank. “Allemaal prachtige sketches over Dirk Scheringa en al die VVD-politici als Gerrit Zalm, Frank de Grave en Robin Linschoten die daar hebben gezeten”, vertelt Tom de Ket. Maar samen met Leopold Witte raadde hij uiteindelijk aan het allemaal weg te gooien. “We kwamen erachter dat er een veel groter verhaal is. Dat bankiers eigenlijk ook slachtoffer zijn van een systeem”, vertelt De Ket.

Het vijftal duikt dus in de wereld van de geldschepping, in de omvang van de schuldenberg in de wereld, hoe schulden ons beheersen en wie in zo’n systeem de macht heeft. Leopold Witte:

“Niemand weet wat het systeem is of hoe het werkt. De hele repetitieperiode zaten we achter onze computers informatie op te zoeken en vergaten we te spelen. Het repeteren kwam pas vlak voor de eerste try-outs. Het is fascinerend om erachter te komen dat je zo veel niet weet.”

Lager IQ dankzij schulden

De Ket zegt vooral gegrepen te zijn door een boek van de Amerikaan David Graeber, een sociaal antropoloog verbonden aan de London School of Economics. “Hij toont aan dat er iets is als schuldhorigheid. Er zijn talloze onderzoeken dat mensen zich door schulden anders gaan gedragen, het is zelfs zo dat je IQ daalt als je veel schulden hebt.”

Iedereen wordt ziek in een systeem dat gebaseerd is op schuld. “De gewone mensen, de bankmedewerkers, de topbankiers”, zegt Van Houts. In een epiloog vertelt hij dat veertien bankiers dit jaar al zelfmoord hebben gepleegd.

Het stuk eindigt met een oproep van George van Houts aan het publiek: “Praat hierover, denk hierover, lees hierover”, zegt hij op de rand van het podium.