Kindermoord leidt tot grotere zaadballen

Twee vechtende bavianen. Foto Elise Huchard

Kindermoord vindt veel vaker plaats bij zoogdiersoorten die het hele jaar door kunnen paren, vergeleken met soorten die een vast paarseizoen kennen. Het is één van de uitkomsten van een onderzoek naar infanticide onder 260 zoogdiersoorten, dat in Science (14 november) is gepubliceerd.

Waarom individuele mannetjesdieren soms jongen doden, is al langer bekend: omdat de moeders dan eerder opnieuw vruchtbaar worden, en de mannetjes hen dan zélf kunnen bevruchten. Dat gebeurt bijvoorbeeld vaak bij leeuwen. Maar waarom soorten daarin verschillen, is minder duidelijk.

De Duitse zoöloog Dieter Lukas en zijn Franse collega Elise Huchard bekeken 119 zoogdiersoorten waarbij kindermoord voorkomt – vooral katachtigen, knaagdieren, beren en primaten – en 141 die het niet kennen.

Van de soorten die het hele jaar door kunnen paren, heeft maar liefst 78 procent te maken met kindermoord. Bij soorten met een vast paarseizoen is dat 28 procent.

Kindermoord gebeurt vooral bij soorten die leven in stabiele groepen met mannetjes én vrouwtjes, waarbij slechts enkele, dominante mannetjes zich voortplanten – zoals leeuwen en gorilla’s. Het gebeurt veel minder bij solitaire soorten, bij soorten met vrouwtjesgroepen en bij soorten die in paren leven. Uit analyses van de zoogdierstamboom blijkt dat die sociale structuur zich eerst ontwikkelde, en pas daarna de kindermoord.

De twee zoölogen onderzochten ook de seksuele losbandigheid van vrouwtjes. Veel met verschillende mannetjes paren zou de kans op infanticide verkleinen – mannetjes willen niet per ongeluk hun eigen jongen doden. Als maat voor die losbandigheid van de vrouwtjes gebruikten de onderzoekers de zaadbalgrootte van de mannetjes. Hoe meer zaad je produceert, hoe groter de kans dat een van jouw zaadjes de ‘spermacompetitie’ binnenin een vrouwtje wint. In de evolutionaire stamboom zagen de onderzoekers inderdaad dat hoe langer een soortgroep al kindermoord kent, hoe groter de testes zijn. Grotere zaadballen volgen op kindermoord, en niet andersom. En waar kindermoord verdween, volgde dat veelal op het groter worden van de testes.