‘Ga niet op volle zee de Johnny Depp uithangen’

Zeilers voor het eerst langs piratenkust van Somalië.

Woensdag vertrek vanuit Kaapstad

De piraten langs de Somalische kust hoeven niet alles te weten. Dus welke kuststreken de zeven deelnemende boten van de Volvo Ocean Race precies zullen mijden houden de schippers vooraf geheim.

Maar voor het eerst in de geschiedenis gaat de race, vanaf komende woensdag, door de wateren van de Indische Oceaan die jarenlang onveilig werd gemaakt door piraten, vooral uit Somalië. Deze week besloot de race-organisatie dat het gebied veilig genoeg is om te doorkruisen, in de tweede etappe van Kaapstad naar Abu Dhabi. „Het laatste incident in de wateren waarin wij zullen varen dateert van december 2012”, zegt organisator Tom Touber vanuit Kaapstad.

In vorige edities werd de Somalische kust angstvallig gemeden. In 2011 werden de deelnemende racejachten ter hoogte van de Malediven uit het water gehaald en op een containerschip gehesen. In de buurt van het emiraat Sharjah werden ze weer te water gelaten voor een eindsprintje naar Abu Dhabi. „Maar boten uit het water halen is niet goed voor een race rond de wereld”, erkent Touber.

De Ocean Race krijgt nu groen licht van het Britse Dryad Maritime, gespecialiseerd in veiligheid op zee. „Sinds 2011 is de piraterij in dit gebied enorm gedaald”, zegt Ian Millen van Dryad. „Het is natuurlijk onmogelijk om het risico helemaal weg te nemen, maar als er een incident plaatsvindt kunnen we de route direct veranderen.”

Voor de zekerheid mijden de jachten wel een aantal – geheim gehouden – gebieden langs de Oost-Afrikaanse kust, met name bij Somalië. Volgens Touber worden dicht langs die kust nog altijd boten lastig gevallen. „Maar dat was allemaal binnen 200 zeemijl [370 kilometer, red.] van de kust. Bij de vorige race, in 2011, was het zelfs duizend mijl uit de kust niet veilig.”

Destijds maakten de piraten op volle zee gebruik van moederschepen waarvandaan ze met kleine bootjes passerende schepen aanvielen. „Maar die moederschepen zijn tot zinken gebracht door de samenwerkende autoriteiten op de Indische Oceaan”, zegt Touber. „Nu zijn er langs de kust nog wel bendes met skiffs. Maar met een rubberbootje kom je niet honderden mijlen uit de kust.”

De zeilers krijgen wel instructies voor een eventuele confrontatie met piraten. „Er kan altijd wat gebeuren, ook in andere kustgebieden”, zegt Touber, destijds verantwoordelijk voor de campagnes van Brunel, ABN Amro en Delta Lloyd in de oceaanrace. „De Somalische piraten staan erom bekend zeelieden te gijzelen en losgeld te vragen. Langs de Aziatische kusten zijn de piraten eerder dieven op zoek naar olie, onderdelen of geld, vooral bij geankerde schepen.”

Voor geld of diesel hoeven ze niet aan te kloppen bij een VO65, de boten in de Ocean Race. Behalve natte kleding, loodzware zeilen, navigatieapparatuur en gevriesdroogd voedsel valt er weinig te halen. Enkele jaren geleden nam de bemanning van Delta Lloyd speciaal voor rovende piraten pakketjes mee met een camera’tje en wat dollars – om in elk geval iets te kunnen bieden mocht het in de Straat van Malakka onvriendelijk worden.

De instructie voor de zeilers is duidelijk: „Ga niet de Johnny Depp uithangen”, zegt Touber, doelend op de acteur uit de filmserie Pirates of the Caribbean. „We zeggen wel dat ze met zoveel mogelijk aan dek moeten zijn als het vervelend wordt. Als de piraten zo’n groep grote mannen of vrouwen zien is de kans groot dat ze liever even wachten op de volgende boot, van een rond de wereld zeilende gepensioneerde. Daar valt meer te halen.”

De racejachten kwamen er tot nu toe goed van af. Maar dat betekent niet dat de zeilers nooit lastig worden gevallen. De kusten van Afrika, India, Indonesië en China staan bekend om hun talloze vissersboten. „Die komen regelmatig langs om diesel te vragen, of sigaretten of eten.”

Als het tegen zit kan ook de kustwacht of een actieve douanier roet in het eten gooien. Dat ondervond de Franse schipper van ABN AMRO II, Sébastien Josse, eens voor de Marokkaanse kust. Touber: „Hij moest op zee een uur lang praten tegen een douanebeambte om de territoriale wateren te mogen verlaten. Als ze de boot willen inklaren ben je zomaar een paar uur verder.”