Welke wet zegt dat we niet mogen gaan vechten daar?

Voorman van Lichtend Rusland

Ultranationalistische beweging stuurt Russische vrijwilligers naar het front in Oost-Oekraïne.

Boven de toiletpot in het hoofdkantoor van de Russische nationalisten in Moskou hangt een gerafelde Oekraïense vlag. Veroverd op het vliegveld van Loegansk, vertelt Igor Mangoesjev trots. Er ligt trouwens ook een Oekraïense vlag in de gang, waar iedereen voortdurend met zijn laarzen overheen klost.

Mangoesjev (28), een tengere jongeman met een fijnbesnaard gezicht, lijkt niet bepaald een houwdegen. Toch is hij het hoofd van de ultranationalistische jeugdbeweging Svetlaja Roes (‘Lichtend Rusland’). Video’s op zijn website en op sociale media laten zien hoe Mangoesjev en zijn vrienden – in camouflagepak en met de Kalasjnikov op de rug – hulpgoederen en militaire kleding afleveren bij de opstandelingen in Loegansk.

Maar er is meer. Volgens Mangoesjev stuurt de beweging waarvan hij deel uitmaakt, Russische vrijwilligers naar de Donbas. „Om te vechten”, zegt hij zonder blikken of blozen. In hoeverre dat klopt, is moeilijk na te gaan. Wie nou precies de Russische strijders uitzendt, ook. Mangoesjev spreekt van „de organisatie”, en de „staf”. Volgende week gaat hij weer die kant op. „Maar eerst moeten we nog winteruniformen kopen.”

Dus uw vrijwilligers voeren oorlog in Oekraïne?

„Ja.”

Dat kunt u zo openlijk zeggen?

„Hoe moet ik het anders noemen?”

Gaat het om ervaren militairen?

„De meeste vrijwilligers hebben minimaal in dienst gezeten. Een deel heeft ook gevechtservaring opgedaan, bijvoorbeeld tijdens de tweede Tsjetsjeense campagne of tijdens de oorlog van 2008.”

Wanneer is dit begonnen?

„Eind mei, begin juni, na onze eerste transport naar Loegansk. Daar waren we getuige van de luchtaanval van de Oekraïense luchtmacht op het gemeentehuis. Toen is besloten om ons niet alleen te beperken tot humanitaire hulp.”

Wie nam die beslissing?

„De staf. De leiding van onze organisatie.”

Van Svetlaja Roes?

„Svetlaja Roes is maar één segment van onze organisatie. Vanaf het begin kwamen er mensen bij ons die deel wilden nemen aan de oorlog. Toen we kennis hadden gemaakt met de commandanten ter plaatse wisten we waar we konden vechten. We wilden onze mensen in de goede eenheden hebben. Zo zijn we begonnen om vrijwilligers te sturen.”

Hoeveel van uw mensen zijn daar nu?

„Twee pelotons. Een man of 60, 70.”

Zijn er slachtoffers gevallen?

„Bij ons alleen drie gewonden. De slachtoffers vallen vooral bij de ongetrainde mensen.”

Hoeveel Russische vrijwilligers zijn er in totaal in de Donbas?

„Volgens mijn persoonlijke waarneming vormen de vrijwilligers ongeveer 30 procent van de Volksweer. Maar dat is in Loegansk. Hoeveel het er in Donetsk zijn, weet ik niet, daar ben ik nooit geweest.”

En Russische militairen? Zijn die er ook?

„Dat moet u aan het leger vragen, daar kan ik geen antwoord op geven. Maar er zijn militairen geweest die verlof hebben genomen om daar naar toe te gaan. Dat is een feit.”

Waarom houdt de Russische regering de vrijwilligers niet tegen aan de grens?

„Welke wet wordt hier geschonden? Er bestaat in Rusland een wet tegen huurlingen. Maar daarvoor moet er sprake zijn van materieel gewin. Maar de vrijwilligers daar krijgen niet eens een echt salaris; 300 grivna [circa 15 euro, red.] krijgen ze. Net genoeg voor scheermesjes en sigaretten.”

Krijgt u hulp van de regering?

„De regering als geheel, of privépersonen binnen de overheid?”

Wat bedoelt u?

„Er zijn mensen die ons helpen om bepaalde problemen op te lossen. Wij mogen geen wapens uitvoeren. Maar we hadden een vraag over een ‘compensator’, een onderdeel voor op de loop van de kalasjnikov. Die worden overal gewoon verkocht. Iemand heeft toen contact gezocht met iemand bij de politie, en die heeft dat toen voor ons uitgezocht. Volgens het wetscommentaar op artikel 204 is dit geen onderdeel van een wapen.”

Hoe komt u aan uw geld?

„Donaties van gewone mensen. Sommigen geven 100 roebel. Anderen geven miljoenen.”

Waarom doet u dit? Dit is toch niet uw conflict?

„Dat standpunt kon je volhouden tot Odessa [waar tientallen pro-Russische demonstranten omkwamen, red.]. Er zijn daar kennissen van ons gestorven. In het begin stond ik helemaal niet zo afwijzend tegen de Maidan-beweging. Maar mensen daar hebben hun leven voor niets gegeven. De politici nu zijn geen spat beter dan Janoekovitsj. Oekraïne, een land dat best oké was, is compleet gek geworden.”

Is de wapenstilstand verleden tijd?

„Er was helemaal geen sprake van een wapenstilstand. De komende tijd zal de oorlog doorgaan. Oekraïne heeft net weer een massa rekruten gemobiliseerd. Maar ik verwacht een offensief van de kant van de Volksweer. Ze hebben ook geen andere keus. Als ze zich neerleggen bij de huidige frontlinie, kan het nooit wat gaan worden met de Volksrepublieken Loegansk en Donetsk.”