Is de staatssteun aan Starbucks illegaal of niet?

2014-10-31 07:54:20 epa04471245 A Starbucks coffee shop in Burlington, Massachusetts, USA, 31 October 2014. Starbucks stocks fell 3.1 per cent in premarket trading following the reporting of 4th quarter results. EPA/CJ GUNTHER Foto ANP

Een belastingafspraak tussen de Nederlandse Belastingdienst en koffieketen Starbucks uit 2008 is een vorm van staatssteun. Dat schrijft de Europese Commissie in een besluit dat vandaag is gepubliceerd. Er bestaan “twijfels over de verenigbaarheid van deze steun met de interne markt”. Mogelijk is de staatssteun dus ongeoorloofd. Dat gaat de Europese Commissie komende tijd onderzoeken.

Uit het document blijkt precies wat de fiscus met Starbucks heeft afgesproken. Dat is informatie die normaal gesproken geheim blijft. Het is ongemakkelijk voor zowel de Belastingdienst als Starbucks dat iedereen nu kan meelezen wat ze wanneer hebben afgesproken – en waarom.

Waar valt de Europese Commissie over?

De deal waar de Europese Commissie moeite mee heeft, is gemaakt in 2008. Het gaat om een zogenoemde advance pricing arrangement. Een verrekenprijsafspraak in het Nederlands. Dat is een afspraak over de prijs die wordt gebruikt als een bedrijfsonderdeel in het ene land iets verkoopt aan een bedrijfsonderdeel in een ander land. Spullen bijvoorbeeld. Of het gebruik van een logo. Wie de hoogte van deze prijzen slim vaststelt, kan ervoor zorgen dat de winst in het ene land hoger is en in het andere juist lager – en zo profteren van de fiscale regels in verschillende landen.

Die prijzen moeten alleen wel enigszins reëel zijn. Of in jargon: ze moeten voldoen aan het ‘zakelijkheidsbeginsel’. De verrekenprijsafspraak uit 2008 gaat over de prijzen die Starbucks in Nederland en Starbucks in Zwitserland aan elkaar in rekening brengen. Daarin zit het probleem: is die afspraak wel zakelijk genoeg?

Die Zwitserse entiteit koopt koffiebonen in voor alle bedrijfsonderdelen van Starbucks. Maar die bonen brandt en verpakt Starbucks in Nederland. Om de koffiebonen op de ‘Starbucks-manier’ te mogen branden, moet de branderij een vergoeding betalen aan Zwitserland. Die entiteit bezit namelijk de betreffende intellectuele eigendomsrechten.

De vergoeding wordt betaald in de vorm van ‘royalty’s’. Hoe meer royalty’s Starbucks Nederland moet betalen, hoe minder winst er in Nederland overblijft. En hoe minder winst, hoe minder er wordt belast. Onder meer over de prijs van deze royalty’s heeft de Europese Commissie twijfels.

Wat gaat Nederland nu doen?

Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD) maakt zich weinig zorgen. “Ik heb er vertrouwen in dat dit onderzoek uiteindelijk zal uitwijzen, dat er geen sprake is van staatssteun”, schrijft hij vanochtend in een brief aan de Tweede Kamer.

Komende tijd moet de Nederlandse belastingdienst allerlei extra informatie aanleveren. Op basis daarvan zal de Europese Commissie een definitief oordeel vellen: is die belastingdeal nou in orde of niet?

Speelt dit ook in andere landen?

De Europese Commissie onderzoekt ook belastingafspraken in andere landen: de afspraken tussen Ierland en Apple, en de afspraken van Luxemburg met Fiat en met Amazon.

De nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, zet de actie tegen belastingontwijking voort. Dat is niet vanzelfsprekend: Juncker was premier van Luxemburg, belastingparadijs in Europa. Woensdag kwam hij met een ambitieus plan tegen belastingontwijking.