Crossing Border 2014: tien tips van de muziekredactie

Still uit de videoclip van Tweedy, de gelegenheidsband van Wilco-zanger Jeff Tweedy met zoon Spencer op drums. De band speelt dit weekend op Crossing Border in Den Haag. Screenshot Youtube.com

Muziek en literatuur: al jarenlang een beproefde en succesvolle combinatie op het Crossing Border-festival in Den Haag. Vandaag en morgen vindt de 22e editie plaats. De NRC-muziekredactie blikt vooruit en tipt acts, beluister ze hier.

Crossing Border biedt sinds 1993 naast talloze schrijvers die voordragen uit hun werk ook de betere bekende en onbekende indiepop, en ook Grote Namen. Zo traden in het verleden onder meer Rufus Wainright en The National op, en werden bands als Mumford & Sons daar ontdekt. Het festival vond ook plaats in Antwerpen en Enschede, maar die locaties zijn vanwege bezuinigingen dit jaar weggevallen.

Gisteren ging officiëel de 22e editie van start, vanavond begint het muziek- en literatuurprogramma in de gebouwen van de Koninklijke Schouwburg en het Nationale Toneel. Lees hier tien muziektips voor de vrijdag en zaterdag. Aanstaande zondag kun je op nrc.nl/muziek lezen wat de hoogtepunten (en/of dieptepunten) van deze editie waren.

Vashti Bunyan

“I saw 17 pink sugar elephants / sitting under a chestnut tree / I said goodmorning pink sugar elephants / but they wouldn’t speak to me”, zong een jong, lief meisje in de jaren zestig. Dat was Vasthi Bunyan, die dat nummer later zou uitbrengen als ‘Train Song’ in 1966. Ze schreef het origineel in 1963, toen ze 18 was. Rolling Stones-manager Andrew Loog Oldham ontdekt haar en geeft Mick Jagger en Keith Richards opdracht het nummer ‘Some Things Just Stick In Your Mind‘ voor deze nieuwe Marianne Faithfull te schrijven. Haar enige album maakte ze in 1970: Just Another Diamond Day. Daarna verdween ze, want de plaat verkocht totaal niet.

In 2000 werd de plaat opnieuw uitgebracht, en herontdekte menig folkfan Bunyans muziek. Na samenwerkingen met hedendaagse folkie Devendra Banhart en de experimentele muzikanten van Animal Collective, bracht Bunyan in 2005 een nieuw album uit: Lookaftering. Haar nieuwe cd Heartleap (luister op Spotify) is net uit. Op Crossing Border treedt Bunyan vanavond exclusief op.

Courtney Barnett

‘I got drunk and fell asleep atop the sheets but luckily I left the heater on’ en ‘The lady in the roof was living proof that nothing really ever is exactly as it seems’. De nonchalant, haast verveeld gezongen teksten van het nummer ‘History Eraser’ krijgen door hun geestige lading extra effect. En dat is precies wat de Australische singersongwriter Courtney Barnett nou zo populair heeft gemaakt in de korte tijd dat ze muziek uit heeft. Ze speelde al in talloze bands voordat ze in 2012 haar eigen label Milk!Records oprichtte en haar eerste EP uitbracht.

NRC-muziekrecensent Jan Vollaard sprak (€) Barnett en schreef dat haar liedjes “briljant zijn in hun doeltreffendheid”:

“Barnett (26) zingt zonder blad voor de mond over haar depressies, onzekerheden en masturberen voor het slapen gaan (“goedkoper dan Temazepam”). Haar frisse folkrock met sfeerverhogende galm werd vorig jaar omarmd in Engeland waar ‘Avant Gardener’ tot een van de songs van het jaar werd verkozen.”

Dat Barnett in het echt net zo geestig is als in haar liedjes en videoclips, liet ze bijvoorbeeld zien op haar Facebookpagina bij een post over een recensie van muziekblog Pitchfork over het nummer ‘Avant Gardener’. Daarin schrijft Pitchfork dat één van de tags bij haar muziek ‘slacker’ is (lees: nietsnut), en dat de verteller van het nummer (lees: Barnett) zingt dat ze “toch nooit goed was in waterpijp roken”. Pitchfork: “Some slacker.” Barnett wilde toch even duidelijk maken dat ze geen nietsnut is en postte op Facebook: “Ik ben muzikant en barvrouw (dat vul ik in op het volkstellingformulier).” Op een fan die opmerkte dat je, “technisch gezien in aanmerking komt voor een werkloosheidsuitkering als je minder dan 21 uur per week werkt”, zei ze: “Ik doe mee.”

Tweedy

Jeff Tweedy, die kennen we natuurlijk als frontman van de Amerikaanse indieband Wilco. Hij wilde voor zijn soloplaat aanvankelijk zelf alle instrumenten bespelen en ook opnemen, maar zette toch zijn 18-jarige zoon Spencer achter de drums om hem te helpen. Daar werd het gelegenheidsproject Tweedy uit geboren. Samen zijn ze nu op tour met hun album Sukirae. Jan Vollaard schreef (€) toen het album uitkwam in september het volgende:

Sukierae straalt een informele sfeer uit, wat niet wegneemt dat er juweeltjes op staan. De fraaie countrywals ‘Wait for Love’ zou niet misstaan op een Wilco-album en het beatlesque ‘Diamond Light Pt. 1’ heeft een uitdagende, tegenmaatse drumpartij.”

Deze lollige videoclip, waarin Tweedy en zijn zoon verkopers spelen die hun album aan de man proberen te brengen, is geregisseerd door Nick Offerman, oftewel Ron Swanson uit de serie Parks And Recreation. Let op het - hoe kan het ook anders - vreemde einde:

Iron & Wine

Zet Samuel Beam (Iron & Wine) met een gitaar op het podium en zijn fluisterachtig zachte stem pakt zo een zaal van het formaat Heineken Music Hall in. Zo populair is de singersongwriter inmiddels, sinds hij in 2002 debuteerde met het thuis opgenomen The Creek Drank The Cradle. Eén van zijn bekendste nummers is misschien wel ‘Such Great Heights, dat eigenlijk een akoestische cover is van het door The Postal Service populair gemaakte origineel uit 2003. Het nummer werd gebruikt in een aflevering van de tv-serie Veronica Mars en ook in de film Garden State (2004), waarin en op welke soundtrack weer de versie van Beam stond. Beam maakt nog steeds platen met tedere liedjes, maar nu met meer invloeden uit de jazz en soul zoals je kunt horen op zijn meest recente album Ghost on Ghost (2013). Vanavond speelt hij een solo-set op Crossing Border.

Trampled By Turtles

Dat is nog eens een contradictio in terminis, de bandnaam van Trampled By Turtles. Zie je het al voor je, onder de voet gelopen worden door schildpadden? Muzikaal gezien neemt de band uit Duluth, Minnesota je mee op een reis langs langzame bluegrass en slowcore (slowgrass dus). Dat hoor je in onderstaande video overigens pas na het hysterische openingsnummer Come Back Home, waarin ze ook laten horen dat ze kunnen spelen alsof ze gisteren de trein hadden moeten halen. In de titelsong van het zevende album Wild Animals doen ze denken aan een soortgelijke maar minder melancholische Band of Horses.

Thurston Moore

Wat doet de Amerikaanse gitarist Thurston Moore eigenlijk tegenwoordig? Hoewel hij de wilde jaren met zijn succesvolle experimentele gitaar-noiseband Sonic Youth achter zich heeft gelaten, treedt hij nog wel op. Sinds een tijdje ook solo. Eerder dit jaar kon je hem al zien op het The Ex Festival, waar hij zijn hypnotiserende gitaargeluiden samen liet smelten met zijn poëzie (hij heeft overigens ook een onafhankelijke uitgeverij). Als er iemand dus wel past op Crossing Border, is het Moore. Afgelopen september kwam zijn solo-album The Best Day uit. In een interview met NRC-muziekrecensent Hester Carvalho sprak (€) Moore eerder dit jaar over het inslaan van een andere richting:

“Ik speel live graag in mijn eentje. Dan wissel ik af tussen echte liedjes en improvisaties. Improviseren vind ik iets uitzonderlijks: het idee dat je ter plekke aan het componeren bent, in wisselwerking met de sfeer en situatie in de zaal, dat zegt voor mij iets over de human condition, de manier waarop ik de wereld om mij heen interpreteer.”

Sharon van Etten

Toen ze klein was luisterde de familie Van Etten altijd naar de grote platencollectie van haar ouders, gingen ze naar optredens van de favoriete muzikanten van haar ouders en deed ze met haar broers en zussen of ze in een band zat. Ook zong ze in het plaatselijke kerkkoor en speelde ze viool, klarinet en piano. Kortom: muzikaal zat het bij de nu singersongwriter Sharon al vroeg snor. Haar debuutalbum Because I Was In Love kwam uit in 2009, in 2011 mocht ze met grote indierockers The National mee op tour. Haar meest recente vierde plaat, Are We There krijgt van de festivalorganisatie de trefwoorden “hartverscheurend, intrigerend, oplichtend, triomfantelijk en wonderschoon” mee. De Amerikaanse site NPR schreef over haar songs dat ze “oprecht zonder al te serieus” zijn: “Haar poëzie is simpel maar niet publiek en haar elegante stem is verpakt in genoeg gekras en smart om niet te puur of zelfverzekerd te klinken.”

Mirel Wagner

Zangeres Mirel Wagner (23) komt uit Ethiopië maar groeide op in het Finse Espoo. Ze begon als kind met viool spelen, maar verruilde die voor de gitaar toen ze dertien was. Haar titelloze debuutalbum kwam uit 2011, met daarop weemoedige en donkere blues- en folkliedjes. Haar nieuwe tweede album heet When the Cellar Children See the Light of Day en schreef ze in een oude, houten hut in het noorden van Finland. Het Britse muziekblog The Quietus omschreef in een interview met Wagner haar muziek als “met spinrag overdekte folk” en schreef ook dat op haar tweede album wonderschone liedjes voor de ondoden’. In datzelfde interview vertelt Wagner dat ze op school veel horrorverhalen las en ook schreef. Wellicht verklaart dat de spookachtige beelden en rafelige randjes die ze oproept in haar muziek.

Dry The River

Met een achtergrond in de hardere postpunkbands, een zanger die een stem als een engelachtig koorknaapje heeft en pastorale teksten met bijbelse verwijzingen zingt, weten de Oost-Londense countryrockers van Dry The River in 2012 met hun debuutplaat Shallow Bed menig muziekliefhebber te overwinnen. Single ‘No Rest’ was met een mysterieuze videoclip een grote hit. Vorig jaar schreven ze de titelsong voor de Israëlische film Zaytoun. De langharigen zetten deze lijn van melodische hardrock voort op hun tweede album Alarms in the Heart, dat afgelopen zomer uitkwam. Verwacht snoeiharde gitaren vermengd met harmonieuze vocalen, om temidden van het gitaargeweld toch wat schoonheid in te voegen.

Kwabs

Elektronische soul, dat maakt de Londense Kwabena Adjepong. Deze zoon van Ghanese immigranten verkortte zijn artiestennaam tot Kwabs, en voordat hij jazz studeerde aan de prestigieuze Royal Academy of Music in Londen zong hij in koren. Toen hij vorig jaar voor het eerst muziek op Soundcloud zette, bracht dat met tienduizend streams in de eerste 24 uur meteen al een bloggersbuzz teweeg. Kwabs dook voor zijn nog uit te komen debuut al de studio in met landgenoot en soulvolle elektronica producer SOHN, werd als beste nieuwkomer genomineerd voor de urban MOBO-awards en kreeg een platencontract bij Atlantic Records. Zijn EP Walk deed het al goed op diverse Britse muziekblogs, en de aanstekelijke gelijknamige single schopte het al tot weeksingle in 3voor12 Radio:

Bekijk het volledige muzikale programma van Crossing Border. Beluister alle artiesten op de Spotify-playlist:

Literaire tips

Naast muziek speelt literatuur natuurlijk ook een grote rol op Crossing Border, aan welk aanbod geen gebrek: gisteravond werd daar voor het eerst de AKO Literatuurprijs uitgereikt, de Vlaamse schrijver Stefan Hertmans won de geldprijs van 50.000 euro. Lees ook de literaire tips van het Crossing Border-programma door de NRC-boekenredactie.

Crossing Border: vrijdag 14 en zaterdag 15 november in Den Haag. Lees zondag 17 november wat de hoogtepunten waren op nrc.nl/muziek.