Zwarte Piet blijft buiten de politiek en de rechtszaal

Amsterdam hoeft Zwarte Piet niet te veranderen. De Raad van State verwierp gisteren de uitspraak van de rechter en verwees de discussie „terug naar de samenleving”.

Burgemeester Eberhard van der Laan had er ’s middags een „passend taartje” op gegeten. Gisterochtend stelde de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State de gemeente Amsterdam volkomen in het gelijk in de zaak over de Sinterklaasintocht.

Precies zoals Van der Laan steeds had betoogd, oordeelde de Raad dat de burgemeester zich niet mag bemoeien met de inhoud van evenementen waarvoor hij een vergunning moet verlenen. Een oordeel over de vraag of de bij de intocht alom aanwezige Zwarte Piet een negatief stereotype is, of zelfs discriminerend voor bevolkingsgroepen, past de burgemeester niet, aldus de Raad. De burgemeester die zich daar toch aan waagt in een vergunningsprocedure, zou in strijd handelen met de Grondwet.

Hete aardappel

De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State boog zich de afgelopen weken over het vonnis dat de Amsterdamse rechtbank op 3 juli dit jaar velde. Dat ging over de evenementenvergunning die het plaatselijke Sinterklaascomité voor de intocht van 2013 kreeg. De rechtbank gaf in dat vonnis degenen gelijk die bezwaar maakten tegen Zwarte Piet – volgens hen in gedrag en uiterlijk een racistische figuur.

De rechtbank oordeelde op grond van artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat burgemeester Van der Laan van Amsterdam onzorgvuldig had gehandeld door de belangen en argumenten van deze burgers niet mee te wegen bij zijn besluit om de vergunning te verlenen.

De Raad van State vernietigde dit vonnis gisteren. Maar wie had uitgekeken naar een definitief inhoudelijk oordeel over het al dan niet racistische karakter van de knecht van Sinterklaas, werd teleurgesteld. „Die vraag mag en zal de afdeling bestuursrechtspraak niet beantwoorden”, zo zei voorzitter Jaap Polak die een samenvatting van de uitspraak voorlas. Dat de Raad die „hete aardappel”, zoals een van de actievoerders het noemde, niet had willen aanraken, dat stak hen nog het meest. En zo blijft de opmerking van de Amsterdamse rechter – dat Zwarte Piet een negatief stereotype is – nog altijd boven de discussie hangen.

De actievoerders tegen Zwarte Piet troostten zich gistermorgen met de opmerking van de Raad van State, dat het hun vrijstaat zich in een civiele procedure tot de rechter te wenden. Dan moeten ze aangifte doen tegen de organiserende comités van de Sinterklaasintochten - vele honderden over heel Nederland, die komend weekend in overgrote meerderheid een optocht met traditionele Pieten (donkere schmink, kroespruik, rode lippen) zullen houden. Die rechter moet dan beoordelen of de intocht met Zwarte Piet een onrechtmatige daad is.

Nu weer een beetje gezellig

Burgemeester Van der Laan, oud-advocaat, zou het de actievoerders niet aanraden als hij hun raadsman was. ,,Je moet geen irreële verwachtingen wekken bij je cliënten”, zei hij gisteren, met de suggestie dat ze van die weg weinig te verwachten hebben.

Hij las in het vonnis van gisteren dat de Raad van State de discussie over Zwarte Piet definitief heeft terugverwezen naar de samenleving, weg van de overheid en de rechtszaal. Hij is vooral blij – ,,en alle burgemeesters van Nederland met mij” – dat de gemeente door de Raad als partij uit dit conflict is gehaald. De actievoerders kunnen nog naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stappen, maar ook daar gaf hij hen weinig kans. Hun advocaat hield gisterochtend alle mogelijkheden open.

Van der Laan blijft gesprekken met verschillende belanghebbenden voeren – „na de intocht.” De intocht van dit jaar zal er wat anders uitzien, zei Van der Laan. ,,De traditie blijft behouden, maar er gaat iets aan de pijn af voor de mensen die bij Zwarte Piet aan slavernij of moderne discriminatie denken.” Hij liet zich bijna ontvallen dat ook de Pieten in het Sinterklaasjournaal er dit jaar anders zullen uitzien – ,,de NTR is ook niet blind en doof” – maar herinnerde zich tijdig dat hem dat in vertrouwen was verteld in het kader van die gesprekken. ,,En zullen we het nu weer een beetje gezellig maken”, vroeg Van der Laan-de-burgervader ten slotte nadrukkelijk.

Quinsy Gario, actievoerder van het eerste uur, doet aan de gesprekken met de burgemeester niet langer mee. „Een discussie met alleen maar praten en geen handelen is zinloos”, zei hij gisteren in de rechtszaal. Op de vraag hoe het nu verder gaat, zei hij: „Dat ligt aan het Sinterklaasjournaal.”