Weg met het Europa van de kleine dingen

In zijn eerste document als vicepresident profileert Frans Timmermans zich als vernieuwer. Europa moet zich bezighouden met grote zaken, niet met onnodige regels, vindt de eurocommissaris.

Een dag eerder is zijn eerste werkdocument via een lek al op straat beland, maar dat lijkt Frans Timmermans niet te deren. Zelfverzekerd licht de pas aangetreden vicepresident van de Europese Commissie in een Brusselse perszaal zijn plannen toe. „Onnodige regels en zaken die geen prioriteit hebben, moeten we van tafel vegen.”

Pats. Boem. Geen gezeur. Dat is de nieuwe aanpak van Timmermans en zijn baas, EC-president Jean-Claude Juncker. Samen hadden ze ‘een Europese Unie die je de burgers weer kunt uitleggen’ beloofd. Nu, amper twee weken na hun aantreden, worden de contouren van dat project duidelijk: Brusselse richtlijnen en wetsvoorstellen over ‘het Europa van de kleine dingetjes’ behoren, als het aan de twee bevriende Europese kopmannen ligt, tot de verleden tijd.

Brussel gaat zich weer richten op de grote zaken, blijkt uit het uitgelekte document dat Timmermans verspreidde onder zijn collega-eurocommissarissen. Hierin staan ‘belangrijke nieuwe initiatieven’: economische groei, investeren in banen, energiegarantie, verder uitwerken van de economische en monetaire unie. Op de lijst van dossiers waarin mogelijk regels worden geschrapt: zwangerschapsverlof, energielabels voor ijskasten, EU-normen voor schone lucht.

Het is een concepttekst – de overige 26 commissarissen mogen er de komende weken hun standpunt nog over formuleren en er eventueel hun wensen aan toevoegen.

Maar dit is een belangrijke aanzet, zegt Hans van Baalen, leider van de VVD-fractie in het Europarlement. „Hier wordt een revolutie ontketend. Frans’ kruistocht tegen het veelkoppige regelmonster Brussel is begonnen.” Sociaal beleid – zoals zwangerschapsverlof – is nationaal en niet Europees, vindt Van Baalen. „En energienormen plakken op ijskasten en wasmachines kun je gerust overlaten aan nationale brancheorganisaties en consumentenbonden, daar heb je Brussel niet voor nodig.”

Goedkope troep uit China

Timmermans’ aanpak ‘revolutionair’ noemen, vinden bronnen binnen de Commissie nog wat voorbarig, maar zij wijzen erop dat Timmermans en Juncker hun beloftes willen waarmaken: een Commissie met „meer lef en met andere prioriteiten”. Een Commissie die niet langer als schoothondje van Europese regeringsleiders fungeert.

„Maar dat doen ze juist wél,” reageert GroenLinks-fractieleider in het Europarlement Bas Eickhout. „Ik hoor Timmermans nu stoer zeggen dat hij geen graat ziet in het agenderen van onderwerpen waarvan hij weet dat die er toch niet doorkomen in de raad van regeringsleiders. Maar daarmee onttrek je die onderwerpen dus aan het publieke debat.”

‘Betere regelgeving’, Timmermans’ portefeuille als eurocommissaris, wordt volgens Eickhout nu misbruikt om het bedrijfsleven van dienst te zijn. „Betere regels, dat willen we allemaal, maar de regels die Timmermans wil schrappen zijn regels op milieu- en sociaal terrein die bedrijven zien als lastige belemmeringen.”

Als de Commissie een einde wil maken aan het Europa van de kleine dingetjes, waarom schrapt ze dan milieumaatregelen, vraagt Eickhout zich af. „Ik wil Timmermans graag hardop horen zeggen dat de 400.000 Europeanen die volgens het Europees Milieuagentschap jaarlijks door vervuilde lucht vroegtijdig sterven ‘een klein ding is’.”

Eickhout verwacht dat er vooral in Duitsland veel kritiek komt op Timmermans’ „neoliberale” plannen. Duitse inspanningen op het gebied van duurzaamheid hebben de laatste jaren geresulteerd in een nieuwe industrie voor energiebesparende apparaten, zegt Eickhout. „Laten we de EU-normen nu los, dan zetten we de deur weer wagenwijd open voor energieverslindende goedkope troep uit China.”

Stalinistisch woordenboek

Hans van Baalen is het niet met zijn collega eens. Volgens hem blijven partijen als GroenLinks geloven in een door Brussel aangestuurde maakbare samenleving – een geloof dat hij als VVD’er niet deelt. De „regelzucht” die hieruit voortkomt, is volgens de Europarlementariër hardnekkig. „Daarom is het goed dat Timmermans er meteen met gestrekt been in gaat.” Dat GroenLinks Timmermans neoliberaal noemt, vindt hij belachelijk. „Dat komt regelrecht uit een stalinistisch woordenboek.”

Ook Paul Tang, leider van de PvdA-eurofractie, vindt dat Eickhout te snel oordeelt. „Timmermans staat voor een immense opgave: Europa dichter bij de burger brengen. Ik ga hem nu niet afrekenen op een uitgelekt briefje.”

Timmermans is goed bezig, vindt Tang: hij heeft de strijd aangebonden met „de enorme mallemolen aan papier, waar Europarlementariërs ook allemaal nog aan willen bijdragen.” Maar de parlementariërs moeten zich proberen in te houden. Vindt Tang. „Nu de Commissie het goede voorbeeld heeft gegeven, moet het Europarlement dat voorbeeld volgen.”