Volgende week begint IDFA. Dit zijn de films die je gezien moet hebben

De opening van IDFA in 2013. Foto ANP/Kippa/Olaf Kraak

Het is november, niet alleen maand van de snorren, maar ook van de documentaires. Want volgende week woensdag gaat het International Documentary Film Festival Amsterdam weer van start. Er zullen een kleine 300 documentaires te zien zijn. Welke films moet je kiezen? NRC helpt je op weg.

Citizinfour
Laura Poitras volgde NSA-klokkenluider Edward Snowden voor en tijdens zijn explosieve onthullingen over de afluisterpraktijken van inlichtingendiensten. Snowden besloot haar als eerste deelgenoot te maken van de duizenden vertrouwelijke stukken die hij wilde lekken. Hij deed dat onder de naam Citizenfour. Poitras kreeg toen al behoorlijk wat extra aandacht van de Amerikaanse overheid. Na haar documentaires My Country, My Country (2006) en The Oath (2010) - allebei over de toenemende onderdrukking door de overheid sinds 9/11 - belandde ze op de ‘watch list’ van de geheime diensten.

Lees ook in nrc.next: Interview met Laura Poitras: in het oog van de storm (€)

The Look of Silence
Joshua Oppenheimer maakte in 2012 indruk met The Act of Killing, waarin Indonesische moordenaars een politieke slachting schaamteloos naspelen. The Look of Silence is het indringende vervolg. Oppenheimer volgt een opticien die – vaak tevergeefs – het geweten aanspreekt van lokale machthebbers die in 1965 de massamoord op communisten organiseerden en zijn halfbroer doodfolterden. Bij de door het leger opgestookte Indonesische pogroms stierven een half miljoen tot een miljoen al dan niet vermeende communisten.

Lees ook in NRC Handelsblad: Schokkend vervolg op Act of Killing (€)

The Green Prince
De Israëlische geheime dienst Shin Bet werft de zoon van Hamas-topman Sheik Hassan Yousef als informant: in gevangenschap knapt hij af op de wreedheid van Hamas. Of niet? Wie manipuleert er nu precies wie? Stijlvolle documentaire brengt ons in draaikolk van paranoia.

Print the Legend
Wie brengt 3D-printen naar de huiskamer, wordt het de nieuwe Steve Jobs of Bill Gates? Fascinerende blik op idealistische start-ups Makerbot en Formlabs die imploderen onder bergen venture capital – en aardige nerds die in no time paranoïde bullebakken worden.

Captivated: The Trials of Pamela Smart

Haar proces was live op tv in 1990: Pamela Smart, die een scholier zou hebben verleid om haar man te doden. Ze werd al gespeeld door Nicole Kidman: dan ben je toch schuldig? Knap geconstrueerde HBO-documentaire zaait twijfel.

Our Colonial Hangover
Sunny Bergman analyseert het debat over Zwarte Piet. De discussie speelt al jaren en wordt steeds feller. Om de Nederlandse kijker te confronteren met hoe men in het buitenland denkt over Zwarte Piet, gaat ze onder meer verkleed als een piet wandelen in het Londense Hyde Park. Daar komt ze er in een nu al veelbesproken fragment achter dat Russell Brand de zwartepiettraditie niet begrijpt (check hier de tijden)

opmars van de muziekdocumentaire

De afgelopen twee jaar ging de Oscar naar een muziekdocumentaire. Het is een bloeiend genre. Ook op IDFA zijn weer genoeg muziekfilms te zien. Het festival maakte volgens filmredacteur Peter de Bruijn een sterke selectie van 16 documentaires die altijd meer hebben te vertellen dan muziek alleen.

Lees ook in NRC Handelsblad: Zwarte muziek heeft altijd een verhaal (€)

Around the world in 50 concerts
Heddy Honigmann opent IDFA met de wereldtournee van het Concertgebouworkest. Om het 125-jarig bestaan te vieren reisde het Koninklijk Concertgebouworkest vorig jaar de wereld rond en gaf vijftig concerten op zes continenten. Honigmann pikte er drie musici van het orkest uit, en drie concerten – in Buenos Aires, Soweto en Sint Petersburg. Bij Honigmann draait het altijd om mensen; om de musici en om het publiek, schreef binnenlandredacteur Raymond van den Boogaard.

Lees ook in NRC Handelsblad: Niet om het orkest, maar om de musici (€)

The Possibilities Are Endless
Buitengewone docu over de Britse musicus Edwyn Collins (A Girl Like You). In 2005 kreeg hij een beroerte. Deze film verbeeldt huiveringwekkend en poëtisch wat er in zijn hoofd gebeurde, en zijn revalidatie. Collins komt tijdens IDFA ook met zijn gitaar naar de Melkweg.

Keep on Keepin’ On
Debuutregisseur Alan Hicks schiet in de roos met dit warme portret van de bejaarde jazzportrettist Clark Terry en zijn blinde pianoleerling Justin Kauflin. Tegen de klippen op blijven ze musiceren, terwijl Kauflin kampt met plankenkoorts en Terry met diabetes.

Finding Fela
Dit is niet de definitieve film over de Nigeriaanse superster Fela Kuti, en er zal vast nog wel eens een betere film worden gemaakt over de politieke activist en uitvinder van de afrobeat. Maar tot die tijd valt er genoeg te genieten in conventionele docu van Alex Gibney.

Nas. Time is Illmatic
Hiphopjournalist Eric Parker schreef in 2004 een artikel over het tienjarige jubileum van de klassieke debuutplaat Illmatic van rapper Nas. Toen bedacht hij dat er ook een film moest komen: een boeiende schets van de harde wereld waarin de rapper opgroeide.

The Case of the Three Sided Dream
Van een jazzmuzikant als Rahsaan Roland Kirk zal er niet snel een tweede opstaan: een virtuoos op elk blaasinstrument dat hij te pakken kreeg, waaronder de neusfluit. Ook stond hij bekend om zijn lange, politieke toespraken tegen het publiek.