‘Overheerser’ Plasterk blijft ruziën

Theo ‘tien procent’ Heyliger wordt geen premier, maar Nederland is nog niet klaar met corruptie.

De angel lijkt eruit. De Nederlandse regering heeft bereikt wat ze wilde: de omstreden politicus Theo Heyliger wordt géén premier van Sint Maarten. Dat maakte hij gisteren in deze krant bekend. Maar de problemen tussen Nederland en de rest van het koninkrijk zijn allesbehalve opgelost. Morgen wacht opnieuw een ongemakkelijke bijeenkomst van de Rijksministerraad.

Na ingrepen op Curaçao en Aruba is nu Sint Maarten aan de beurt. Heyliger won daar in augustus met zijn Volkspartij UPP de verkiezingen en maakte in oktober bekend dat hij de minister-president zou worden. Onmiddellijk legde minister Ronald Plasterk (Koninkrijksrelaties, PvdA) Sint Maarten extra screening voor bewindspersonen op. Heyliger is nooit ergens voor vervolgd of veroordeeld, maar wordt in Den Haag gewantrouwd.

De bijnaam van de zakenman en politicus is ‘Theo tien procent’, omdat hij overal een vinger in de pap zou hebben. Heyliger is beticht van banden met criminele organisaties en stembusfraude. Naar dat laatste loopt justitieel onderzoek. Een eerdere poging om dat te bewijzen mislukte.

Heyliger heeft nu in zijn plaats Marcel Gumbs voorgedragen als beoogd premier van het eiland met bijna 40.000 inwoners. Gumbs zat jaren in de lokale en Antilliaanse regeringen en parlementen en is nu lid van de lokale variant van de Raad van State.

Maar het conflict met Nederland zit dieper dan de afkeer tegen de persoon Heyliger. Kabinet en de Tweede Kamer zijn boos omdat de eilandsregering nauwelijks optreedt tegen maffiapraktijken en overheidscorruptie.

Nu Heyligers zich als kandidaat-premier heeft teruggetrokken, is het nog maar de vraag of zijn ministersploeg wel kan aantreden. Gisteren liet Plasterk in de Tweede Kamer weten dat het bij die screening „om meer gaat dan het wel of niet hebben van een strafblad”. Zo moeten ministers ook over „integriteitsbewustzijn” beschikken en daarin een „leidinggevende voorbeeldrol” vervullen.

Het is onduidelijk hoe Plasterk denkt ‘integriteitsbewustzijn’ te toetsen, maar hij kreeg daar gisteren steun voor van een meerderheid in de Tweede Kamer. De demissionaire regering van het eiland werkt daar in elk geval niet aan mee.

Plasterk twijfelt aan de bereidheid van Sint Maarten om corruptie echt aan te pakken: „Bij eerdere integriteitsonderzoeken onder ambtenaren was er de instructie dat die daar niet aan mochten meewerken.” Op het eiland wordt geklaagd dat Nederland niet met Sint Maarten wil samenwerken, maar het wil overheersen.

Begin dit jaar vroeg Sint Maarten Nederland tevergeefs om ondersteuning in de opsporing. Nu stuurt Plasterk extra mankracht naar het Openbaar Ministerie en de recherche. Ook de ministeries van Veiligheid en Justitie, Defensie en Financiën werken mee aan een ‘plan van aanpak’.

Opvallend is dat politie, justitie en de rechterlijke macht op het eiland door Nederlanders gedomineerd worden, zonder dat zij ooit bewijs tegen Theo Heyliger hebben kunnen vinden. Heyliger zelf wil volgens ingewijden vooral dat de rust op het eiland terugkeert, want gedoe is slecht voor het toerisme. Bovendien was het niet echt zijn ambitie om premier te worden. „Hij blijft veel liever op de achtergrond. Met de touwtjes in handen, zonder de verantwoordelijkheden.”