En hij stáát: Philae op komeet 67P

Voor het eerst is er een sonde op een komeet geland. Philae werkt, en verstuurt foto’s.

De komeetlander Philae stuurt al gegevens naar de aarde. Deze combinatie van twee foto’s van zijn omgeving en een van zijn poten werd vanochtend gepubliceerd. Foto ESA/Rosetta/Philae/CIVA

Gistermiddag om 17.03 uur klonk de verlossende boodschap in het vluchtleidingscentrum van het Europese ruimteagentschap ESA in Darmstadt: Philae was geland, op de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Daarmee kwam er een einde aan wat voor sommige ESA-wetenschappers zichtbaar de langste zeven uren van hun leven waren geweest. Zo lang duurde de sprong in het duister van Philae. Het is gelukt: vanochtend werd de eerste foto vanaf het oppervlakte van de komeet gepubliceerd.

De voortekenen van de landingsmissie waren niet gunstig. Kort voordat besloten werd of de kleine onderzoekssonde Philae mocht worden losgekoppeld van zijn ‘moederschip’ Rosetta, bleek dat de kleine stuwraket bovenop de sonde niet werkte. Die moest de terugslag compenseren die Philae bij het afschieten van zijn twee verankeringsharpoenen zou ondervinden. Uiteindelijk werd de gok gewaagd.

Met een beginsnelheid van nog geen kilometer per uur ‘viel’ Philae naar de komeet met zijn geringe zwaartekracht. De afdaling verliep vlekkeloos, maar de landing niet: na zijn eerste touchdown heeft Philae waarschijnlijk nog een paar sprongetjes gemaakt, de eerste misschien wel een paar honderd meter hoog. Dat wijst erop dat hij niet verankerd is aan de komeetbodem.

Woensdagavond bleek dat Philae wel is begonnen aan zijn programma. Dat betekent dat hij panoramafoto’s heeft gemaakt en detailfoto’s van de bodem. Ze zouden later vandaag aan de wereld worden getoond.

Philae zou ook snel een gaatje in de komeet boren om het bodemmateriaal te onderzoeken, maar het ‘boorteam’ van de Rosetta-missie liet vanochtend weten dat de boring is uitgesteld in verband met de onzekerheid over de toestand van de sonde. De onderzoekers hopen dat Philae de komende dagen toch veel van zijn programma zal kunnen afwerken.

Uiteindelijk moeten de verzamelde gegevens meer duidelijkheid geven over de eigenschappen van komeet ‘67P’. Net als zijn miljarden soortgenoten in het zonnestelsel, wordt de komeet gezien als een tamelijk ongeschonden overblijfsel van het materiaal waaruit 4,5 miljard jaar geleden de planeten van ons zonnestelsel zijn ontstaan. Indirect levert het onderzoek van de komeet dus informatie op over de geboorte van onze eigen planeet.

Daarnaast hebben kometen een rol gespeeld bij de aanvoer van water en organische stoffen naar de aarde – ingrediënten die cruciaal zijn voor het ontstaan van leven.

De Rosetta-missieRosetta en Philae moeten meer duidelijkheid geven over de omvang van de bijdrage die kometen daaraan hebben geleverd.