Doemscenario lijkt afgewend maar ebola is nog niet voorbij

Het aantal nieuwe besmettingen met ebola lijkt flink af te nemen in Liberia. Een keerpunt in de uitbraak?

Lege bedden in de ebolaklinieken die eerst overvol waren: het doet zich de laatste weken voor in het tot nu toe zwaarst getroffen land Liberia. In buurland Sierra Leone loopt het aantal besmettingen per week nog steeds op. De Wereldgezondheidsorganisatie WHO telde tot dusver in totaal 5.147 doden, waarvan 2.836 in Liberia, 1.169 in Sierra Leone en 1.142 in Guinee.

„Dat de trend van een wekelijks hoger aantal besmettingen nu lijkt om te buigen is natuurlijk supergoed nieuws”, zegt adjunct-directeur Katrien Coppens van hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG). Maar, waarschuwt ze: „Het is niet voorbij. We hebben dat eerder ook even gezien in Guinee, en toen kwam ebola terug door herbesmetting.”

1 Is de ebola-uitbraak in West-Afrika echt op zijn retour?

Het aantal nieuwe besmettingen per week is in Liberia sinds half september fors gedaald. Dat lijkt zich nu te stabiliseren, meldt de WHO. Coppens: „Een hulpcentrum van ons in de hoofdstad Monrovia met 250 bedden, waar de patiënten tot voor kort tot op de veranda lagen, heeft nu nog maar 50 bedden bezet.”

2 Hoe is die afname in Liberia te verklaren?

Minder patiënten bij de behandelcentra hoeft niet te betekenen dat het aantal besmettingen daadwerkelijk afneemt. De Liberiaanse overheid verordonneerde kortgeleden dat alle eboladoden voortaan gecremeerd moeten worden in plaats van begraven. Dat zou besmettingen helpen voorkomen, maar druist in tegen de gevoelens van de bevolking. Coppens: „Even waren we bang dat zieke mensen daarom wegbleven, maar nu denken we dat de afname reëel is. Mogelijk komt het doordat de bevolking nu heel goed van het gevaar doordrongen is, en met name begrafenissen van overleden patiënten nu vaker veilig en waardig plaatsvinden.”

3 Wat betekent dit voor de doemscenario’s die de WHO de wereld vorige maand nog voorhield?

De WHO schatte in oktober dat het aantal infecties begin december zou kunnen oplopen tot wel tienduizend per week. Het lijkt nu onwaarschijnlijk dat het in krap een maand nog zo uit de hand zal lopen. Maar, zegt Coppens, er is geen zekerheid. „Dit is de grootste ebola-uitbraak ooit, dat maakt het erg onvoorspelbaar.”

4 Hoe betrouwbaar zijn de ziekte- en sterftecijfers van ebola?

Deskundigen gaan er vanuit dat in de officiële tellingen heel wat patiënten worden gemist. Op basis van de ervaring van AzG in het veld schat Coppens dat er „zeker 50 procent meer patiënten en doden zijn.”

5 Welke maatregelen moeten nu verder genomen worden?

Van het grootste belang is de hulpverlening flexibeler te maken, zegt Coppens. „We moeten voorkomen dat patiënten nog over lange afstanden moeten worden vervoerd. We willen snel mobiele centra in de buurt van nieuwe uitbraken kunnen opzetten.”