Belastingplan is dit jaar extra tijdelijk

De Tweede Kamer stemt vandaag in met de fiscale maatregelen voor komend jaar. Een tussenstap, want ze kijkt vooral uit naar structurele hervorming van het belastingstelsel.

Het traditionele eindejaarsdebat over het Belastingplan heeft een aantal vaste kenmerken: het is belangrijk, ingewikkeld, er is haast bij geboden en het staat zelden breed uitgemeten in de krant.

Dit jaar was dat anders.

Er was in de afgelopen weken veel te doen over een paar fiscale maatregelen uit het Belastingplan 2015. Het gaat om de inkomstenkant van de Rijksbegroting die ruim voor het eind van het jaar door het parlement moet zijn geloodst, omdat de maatregelen op 1 januari moeten ingaan. Vandaag stemt de Tweede Kamer, vanaf volgende week buigt de Eerste Kamer zich erover.

Het gedoe dit jaar ontstond toen regeringspartij VVD, de Telegraaf en hun gezamenlijke autorijdende achterban woest werden op de voorgenomen tijdelijke bijtellingstarieven voor leaseauto’s. Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, óók VVD) smeedde een compromis over deze budgetneutrale maatregel.

Daarna viel de gehele oppositie over een onaangename naheffing voor ruim 5 miljoen huishoudens, van gemiddeld 150 euro. Dit, zo bleek, omdat de financiële gevolgen van een eerdere (nivellerings)maatregel nog niet door de Belastingdienst konden worden verwerkt in de maandelijkse loonheffing.

Onder de streep

De Kamer stelde als altijd honderden kritische vragen en de staatssecretaris kwam haar wat tegemoet, maar dat ging nooit om enorme financiële verschuivingen. Onder de streep blijft het plaatje onveranderd: de schatkist zal volgend jaar 146,7 miljard aan belastingen binnen moeten krijgen. Daarover had de coalitie van VVD en PvdA al voor Prinsjesdag met drie oppositiepartijen (D66, ChristenUnie en SGP) overeenstemming bereikt.

Het gehele pakket biedt een lastenverlichting van bijna 350 miljoen euro ten opzichte van wat het kabinet-Rutte II in het regeerakkoord was overeengekomen. Of nauwkeuriger geformuleerd: het gaat om 350 miljoen euro minder lastenverzwaring dan in verschillende bezuinigingsmaatregelen was afgesproken.

Breed draagvlak

Op het langdurige debat over de tientallen praktische maatregelen voor komend jaar (en een beetje voor 2016) lag nóg een spanningslaag. Er zweefde het kabinetsvoornemen boven om op termijn tot een structurele hervorming van het belastingstelsel te komen. Het kabinet wil hierover eerst met partijen in gesprek voor een „breed draagvlak”.

De oppositie vindt dat te vaag en te vrijblijvend en ziet een onoverbrugbare, want principiële kloof tussen de twee regeringspartijen. De PvdA wil de lasten op arbeid verlagen en vermogens zwaarder te belasten. De VVD is wars van nog meer nivellering. Dus schuift zij, volgens de oppositie dan, echte hervorming op de lange baan.

Gevolg is dat een bepaalde maatregel waar nu toe besloten is, zoals die nieuwe leasetarieven, slechts tijdelijk zijn: alleen voor 2016. Daarna hoopt de staatssecretaris met een nieuw systeem van autobelastingen te komen – zijn lang verwachte eerste stap op weg naar het eenvoudiger stelsel.

Druk van andere partijen om eerder met concrete voorstellen te komen leverde niets op. Kamerlid Wouter Koolmees (D66): „Wij hebben hierover al tweemaal een motie ingediend en die werd tweemaal verworpen.” Maar er komt snel een nieuwe kans: „We ronden vandaag het Belastingplan voor komend jaar af. In april begint het voorjaarsoverleg over de begroting van 2016. Daarin zullen wij opnieuw concrete stappen voor structurele hervormingen vragen.”

En bij dat begrotingsoverleg blijft het kabinet, net als in de afgelopen twee jaar, de ‘constructieve oppositie’ hard nodig hebben.